مدیریت بحران

مدیریت بحران

شناسایی، آنالیز و رتبه‌بندی ریسک‌های موجود در حوادث شغلی آتش‌نشانان با استفاده از روش JSA و ANP

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
اسلام‌علی خدابنده لو 1
امیرهومن حمصی 2
اکرم‌الملوک لاهیجانیان 3
امیر حسام حسنی 3
علی محمدی 3
1 دانشجوی دکترای مدیریت محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استاد، گروه مهندسی صنعت و انرژی، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استاد، گروه مدیریت محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
چکیده
هدف از انجام پژوهش، شناسایی و آنالیز حوادث شغلی آتش‌نشانان ایستگاه‌های تحت پوشش منطقه 20 شهر تهران است که به روش JSA و ANP انجام شده است. روش پژوهش کاربردی از نوع ترکیبی است که با تحلیل حوادث شغلی رخ‌داده از سال 1397 تا 1403 با استفاده از کاربرگ‌های ارزیابی ریسک JSA و نرم‌افزارهای Superdecision3.2، SPSS26 و EXCEL2019 تحلیل‌شده است. ابزار پژوهش پرسشنامه‌ی محقق ساخته در قالب کاربرگ ارزیابی ریسک تدوین‌شده است. روایی پرسشنامه ازنظر خبرگان و شاخص CVR مقدار 37/0 به دست آمد و پایایی آن در یک آزمون مقدماتی (با 20 نفر) و آلفای کرونباخ 887/0 محاسبه شد. جامعه آماری پژوهش از بین 268 نفر از‌ آتش‌نشان، طبق فرمول کوکران 158 نفر از طریق کاربرگ ارزیابی ریسک انجام شده است. روش نمونه‌گیری به‌صورت ساده و حجم نمونه‌گیری با استفاده از جدول مورگان، 152 نفر محاسبه شد. تلفیق نتایج تحلیل ریسک‌ها به روش JSA و ANP نوآوری پژوهش است. یافته‌ها حاکی از آن است که 14 مورد از ریسک‌های غیرقابل‌قبول با عدد ریسک بیشتر از 12 برای 4 عنوان شغلی شناسایی شد. همچنین درصد ریسک‌های غیرقابل‌قبول، نامطلوب و قابل‌قبول به ترتیب 3/41، 3/37 و 22 درصد است. رتبه‌بندی ریسک‌ها در نرم‌افزار سوپردسیژن به ترتیب اوزان نهایی شامل: استرس کمبود نیرو (A5) با وزن 24/0، برخورد خودروهای عبوری با آتش‌نشانان (A2) با وزن 16/0 و دودگرفتگی (A1) با وزن 11/0 تعیین شد. نتایج نشان می‌دهد که بیشترین احتمال وقوع ریسک‌های غیرقابل‌قبول در محل عملیات است و از مهم‌ترین اقدامات کنترلی برای کاهش سطح ریسک: ارزیابی دقیق صحنه، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی و ایمن‌سازی صحنه حادثه است.
کلیدواژه‌ها
ارزیابی ریسک
JSA
ANP
ایمنی
آتش‌نشانی تهران
موضوعات

عنوان مقاله English

Identification, Analysis and Ranking of Risks in Firemen's Occupational Accidents Using JSA and ANP Methods

نویسندگان English

Eslam Ali Khodabandehlou 1
Amir Hooman Hemmasi 2
Akramolmoluk Lahijanian 3
Amir Hesam Hassani 3
Ali Mohammadi 3
1 PhD. Student, Faculty of Natural Resources and Environment, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Prof., Dept. of Industry and Energy Engineering, Faculty of Natural Resources and Environment, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Prof, Dept. of Environmental Management, Faculty of Natural Resources and Environment, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The purpose of the research is to identify and analyze occupational accidents among firefighters at stations covered by Tehran's 20th district.The applied research method is a mixed type that was analyzed by analyzing occupational accidents that occurred from 2018 to 2024 using JSA risk assessment worksheets and Superdecision3.2, SPSS26, and EXCEL2019 software. The research tool is a researcher-made questionnaire developed in the form of a risk assessment worksheet. The validity of the questionnaire was obtained from the experts and the CVR index was 0.37, and its reliability was calculated in a preliminary test (with 20 people) and Cronbach's alpha was 0.887. The statistical population of the research was 158 out of 268 firefighters, according to the Cochran formula, through the risk assessment worksheet. The sampling method was simple and the sampling size was calculated using the Morgan table, 152 people. Combining the results of risk analysis using JSA and ANP methods is a research innovation. The findings indicate that 14 unacceptable risks with a risk number greater than 12 were identified for 4 job titles. Also, the percentage of unacceptable, undesirable, and acceptable risks is 41.3, 37.3, and 22 percent, respectively. The ranking of risks in the Superdecision software was determined according to the final weights, including: A5= 0.24, A2= 0.16 and A1= 0.11. The results show that the highest probability of unacceptable risks occurring is at the operation site, and the most important control measures to reduce the risk level are: accurate scene assessment, use of personal protective equipment, and securing the scene of the accident.

کلیدواژه‌ها English

Risk Assessment
JSA
ANP
Safety
Tehran Fire Department

  1. 1- خدابنده‌لو، اسلام‌علی و حمصی، امیرهومن و لاهیجانیان، اکرم الملوک و حسنی، امیرحسام و محمدی، علی (1403)، شناسایی و اولویت‌بندی معیارهای تأثیرگذار بر تاب‌آوری سازمان آتش‌نشانی تهران (مطالعه موردی: ایستگاه‌های آتش‌نشانی تحت پوشش منطقه 20)، علوم و تکنولوژی محیط‌زیست، 4 (26)، ص 1-18. https://sanad.iau.ir/Journal/jest/Article/838792

    2- بلجی‌کنگرلو، مرضیه و نائبی طاهری، مصطفی و دهدشتی، علیرضا و فاطمی، فرزین و بشارت‌زاده، عباس (1400)، ارزیابی ریسک خطرات ایمنی و بهداشت شغلی با استفاده از روش آنالیز ایمنی شغلی: مطالعه موردی صنعت فولاد. طب پیشگیری، 8 (4)، 25-35. http://jpm.hums.ac.ir/article-1-495-fa.html

    3- نظری، جلیل و دشتی محمد (1398)، بررسی تأثیر حوادث شغلی بر کیفیت زندگی کاری شاغلین یک شرکت فولادسازی (یک مطالعه موردی). بهداشت و ایمنی کار، ۹ (۱)، ۷۳-۸۳ http://jhsw.tums.ac.ir/article-1-6040-fa.html

    4- محمدفام، ایرج (1401)، توسعه روشی برای تجزیه‌وتحلیل حوادث ناشی از کار، روش تجزیه‌وتحلیل خطا. بهداشت و ایمنی کار، ۱۳ (۱)، ۶۰-۷۶. http://jhsw.tums.ac.ir/article-1-6803-fa.html

    5- مطلبی کاشانی، مسعود و خیرخواه، فریده و اکبری، حسین و مهدیان، مهرداد و صدف، مرضیه و الاهی، جواد و خواجه‌وندی، علی‌اصغر و کرمعلی، فهیمه (1402)، برآورد بار حوادث شغلی شهرستان کاشان با استفاده از شاخص DALY، مهندسی بهداشت حرفه‌ای، 9(4)، 251-258. http://johe.umsha.ac.ir/article-808-1-fa.html

    6- سلطان‌زاده، احمد و محمدفام، ایرج (1401)، مدل‌سازی علت-پیامد حوادث شغلی در کارگاه‌های ساختمانی: یک مطالعه گذشته‌نگر در ایران، بهداشت و ایمنی کار، ۱۲ (۳): ۴۴۶-۴۵۸. http://jhsw.tums.ac.ir/article-1-6734-fa.html

    7- صمدی، زهرا و منصوری، م و آقایی، ف و قهرمانی، ع (1401)، بررسی فرهنگ ثبت گزارش و بررسی حوادث شغلی در صنایع استان آذربایجان غربی، نشریه سلامت و کار،12 (1): 40-53. http://jhsw.tums.ac.ir/article-1-6632-fa.html

    1. Ghosh, S& Nourihemadani, M & Reyes, M (2024), Effect of Previous Accidents and Near-Miss Incidents on Risk Perceptions of Construction Workers, International Journal of Construction Education and Research, 1–17. https://doi.org/10.1080/15578771.2024.2365206
    2. Mehrifar Y& Ramezanifar, S& Beyrami, S& Talebolhagh, S& Ramezanifar, E& Amiri, P& et al(2024), A Review of Safety Economics Studies and Cost of Occupational Accidents in Iran from 2000 to 2021, J Health Saf Work 12 (4): 699-723. http://jhsw.tums.ac.ir/article-1-6767-fa.html

    10- صمدی، زهرا و حاج آقازاده، محمد و رحیمی، بهرام و قهرمانی، ابوالفضل (1402)، مدل‌سازی تأثیر فاکتورهای فردی، شغلی و سازمانی در وقوع حوادث شغلی در یک شرکت گاز. مهندسی بهداشت حرفه‌ای، 10(2)، 115-128. http://johe.umsha.ac.ir/article-1-859-fa.html

    11- حسین‌زاده، کیانا و محمدفام، ایرج و سلطان‌زاده، احمد و سلطانیان، علیرضا (1402). ارزیابی ارتباط فرهنگ ایمنی و حوادث شغلی: یک مطالعه موردی در یک واحد فرآیندی با استفاده از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری. مهندسی بهداشت حرفه‌ای، 10(1)، 25-32. http://johe.umsha.ac.ir/article-1-792-fa.html

    1. Mohammadfam, Iraj (2023), Development of a method for the analysis of accidents caused by work: the method of error analysis. Occupational Health and Safety, 13(1), 60-76. Doi: 20.1001.1.2251807.1402.13.1.4.1.

    [13] Kim, T& Lee, M& Shin, Y & Yoo, W (2024), Deep neural network-based probabilistic classifier of occupational accident types on a construction site in Korea, Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 1-10. https://doi.org/10.1080/13467581.2024.2373818.

    1. Sibata, T& Itoh, K& Kikkawa, N& Hiraoka, N& Tamrakar, S. B & Toyosawa, Y (2024), Analysis of labour accidents caused by slope failure during slope cutting and application of a rapid checklist for risk management in Japan, International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 30(3), 813-824. https://doi.org/10.1080/10803548.2024.2356350.
    2. Wang, Y& Huang, R& Zhang, S& Yu, X& Shi, X & Zhang, Y (2024), The impact of safety attitude on hazard identification and risk analysis: evidence from event-related potentials, International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 30(3), 916–926. https://doi.org/10.1080/10803548.2024.2366640.

    16- خیردست، افراسیاب و صدری دمیرچی، اسماعیل و پاداش، امین و خدابنده‌لو، اسلام‌علی و محمدی‌جاهدی، زهرا (1403)، بررسی عوامل مؤثر بر تاب‌آوری شغلی آتش‌نشانان تهران بر اساس جوّ ایمنی کار، حوادث شغلی و بدبینی سازمانی. دانش پیشگیری و مدیریت بحران، ۱۴ (۲): ۳-۳. http://dpmk.ir/article-1-663-fa.html

    17- حلوانی، غلامحسین، سلیمانی، عباس، صدری اصفهانی، علی، اخوان، آفرین، مرتضوی، مرتضی و جعفری ندوشن، مهدی. (1402). بررسی ارتباط بیوریتم و شدت حوادث شغلی در یک صنعت شیمیایی طی سال‌های 1400-1388. طب کار، 15(2)، 20-28.doi:10.18502/tkj.v15i2.13375 - (http://tkj.ssu.ac.ir/article-1-1243-fa.html)

    18- ریاضی‌نژاد، مرتضی (1402)، تحلیل وضعیت بهداشت، ایمنی و محیط‌زیست (HSE) با محوریت حوادث شغلی در میادین نفتی، مطالعه موردی میدان نفتی یادآوران. نشریه مدیریت شهری و مهندسی محیط‌زیست، دوره:1، شماره:1، 37-56. Doi: 10.48306/jumee.2023.395898.1003

    19- حکم‌آبادی، رجبعلی و صادقی، حسین و فصیح رامندی، فاطمه و کریمی، علی (1401)، استرس شغلی و تأثیر آن بر رفتارهای ناایمن در کارکنان آتش‌نشانی. ارتقای ایمنی و پیشگیری از مصدومیت‌ها، 10(4)، 314-324. https://doi.org/10.22037/iipm.v10i4.36446

    20- رضازاده، اکبر و طالبی، ناهید (1400)، رابطه تنظیم هیجان با سطح آمادگی جسمانی مرتبط با تندرستی در آتش‌نشانان شهر تهران. روانشناسی بالینی و شخصیت (دانشور رفتار)، 19(2 (پیاپی 37))، 17-24. Doi: 10.22070/cpap.2021.7204.0

    21- محمودی، محمد و صاحب‌الزمانی، منصور و آکوچکیان، مهدیه (1402)، اثر و میزان ماندگاری ۸ هفته تمرینات عملیاتی- مهارتی بر تعادل داینامیک آتش‌نشانان. فصلنامه علمی تخصصی طب کار، ۱۵ (۲): ۱-۱۱. http://tkj.ssu.ac.ir/article-1-1228-fa.html

    1. Zhang, X& Tian, M & Li, J (2024), Investigating the influencing factors and prediction models of skin burns for firefighters’ occupational safety, International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 30(3), 663–676. https://doi.org/10.1080/10803548.2024.2327869
    2. Akhavan, A& Galezan shiraz, F& Halvani, G H& Jafari Nodoushan, M (2023), Investigating occupational accidents and job stress in a construction company and its relationship with demographic characteristics of employees; 15 (3): 5 http://tkj.ssu.ac.ir/article-1-1252-fa.html.
    3. Li, Y& Tuckey, M. R& Chen, P. Y & Dollard, M. F (2024). Job characteristics and employee outcomes: criterion validity of the U.S. Occupational Information Network (O*NET) job analysis database in the Australian context, European Journal of Work and Organizational Psychology, 33(3), 325–339. https://doi.org/10.1080/1359432X.2024.2314923.
    4. Antonelli, M. A& Castaldo, A& Forti, M& Marrocco, A & Salustri, A (2024), An alternative approach to understanding occupational safety and health (OSH): an empirical insurance cost perspective in Italy, pplied Economics Letters, 1–8. https://doi.org/10.1080/13504851.2024.2308564.
    5. Ishikawa, R& Shirato, R& Watanabe, A& Matsuoka, S& Sugihara, R & Kimura, K (2024), Low blood glucose and fatigue accumulation at peak hours of occupational trauma in secondary industry workers, International Journal of Occupational Safety and Ergonomics, 30(3), 782–790. https://doi.org/10.1080/10803548.2024.2347742.
مدیریت بحران
دوره 14، شماره 1 - شماره پیاپی 29
شماره پیا پی 29 بهار 1404
بهار 1404
صفحه 53-75

  • تاریخ دریافت 04 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 27 آذر 1403
  • تاریخ پذیرش 07 بهمن 1403