ارزیابی و سنجش نقش استفاده از فضای مجازی بر مؤلفه های مؤثر بر مدیریت بحران شهری مبتنی بر معنای مکان مطالعه ی موردی: فضای شهری سنتی و مدرن شهر اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد نجف آباد

2 دانشگاه آزاد نجف آباد-داشکده معماری شهرسازی

3 هیات علمی گروه برنامه ریزی شهری دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

چکیده

امروزه بحران معنای مکان به مفهوم بحران معنی اجتماعی از فضا و زمان، از بارزترین مشکلات شهرسازی معاصر است. به طور قطع بدون مدیریت شهری تعریف شد ه و در اختیار نهادن امکانات غنی و متناسب با نیازها و مقتضیات زمان، فضاهای شهری نمی تواند در تعیین هویت انسان ها کارکردی مناسب ایفا نماید. آمادگی و شناخت بحران یکی از وظایف مدیریت است اما از آن مهم تر، پیش بینی بحران است، چرا که بدون پیش بینی و قدرت نگاه به آینده، این بحران خواهد بود که ما را به هرسو خواهد کشاند. چنانچه در حوزه ی مطالعات شهری تاکنون مدیریت بحران بیشتر به مشکلات کمى و مادى ناشى از سیل، زلزله و جنگ پرداخته و مشکلات کیفى و به ویژه بحران هاى معنوى مورد غفلت واقع شده است. یکى از این بحران هاى معنوى که سرچشمه ی بسیارى از بحران ها است، بحران مکان است. لذا با توجه به تحولات همه جانبه ی عصر اطلاعات و ضرورت هماهنگی با این حرکت جهانی و اهمیت معنای مکان به منزله ی یکی ازمهم ترین متغیرهای کیفی محیط، تحقیقات در زمینه ی بررسی و شناخت اثرات حوزه ی سایبری و فضای مجازی بر نحوه ی ادراک، دلبستگی و تعلق مردم به مکان از اهمیت ویژه ای برخوردار است. هدف این پژوهش، ارزیابی و سنجش نقش استفاده از فضای مجازی بر مؤلفه های مؤثر مدیریت بحران شهری مبتنی بر معنای مکان است. بر این اساس مؤلفه های چهارگانه ی کالبدی، فردی، اجتماعی و عملکردی تدوین و در نمونه های مطالعاتی دو فضای شهری سنتی ومدرن مورد آزمون قرار گرفته اند. این تحقیق از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ ماهیت توصیفی - تحلیلی است. نتایج نشان می دهد، در اثر میزان استفاده ی کاربران از فضای مجازی، مؤلفه ی کالبدی بیشترین و مؤلفه ی فردی کمترین میزان همبستگی و تأثیرپذیری را با میزان استفاده ی کاربران از فضای مجازی دارا است. با توجه به این نتایج، می توان با ساماندهی و مدیریت بحران شهری بر مبنای عوامل تأثیرگذار بر معنای مکان، از بحران معنای مکان در فضاهای شهری پیشگیری نمود.

کلیدواژه‌ها


۱.۱ کاستلز، مانوئل ) 1380 (. عصر اطلاعات، اقتصاد، جامعه و فرهنگ: ظهور
جامع هی شبکه ای. ترجم هی احد علیقلیان و افشین خاکباز، تهران: انتشارات
طرح نو، 29 .
2. Graham, S & Marvin, S. (2002). Telecommunications
and the City: Electronic paces, Urban Places. Routledge.
3. Mitchell,W.J (1995) .City of bits: Space, Place and the
Infobahn, Cambridge, The MIT press. Journal of Urban
Design, Vol. 4, No. 2,17.
4. Scannell, L.& Gifford, R. (2010). Defining Place Attachment-
A Tripartite Organizing Framework,
Journal of Environment and Psychology, Vol
۵.۵ فریادی، شهرزاد ) 1387 (. تدوین زبان طراحی شهری در فرایند جهانی شدن.
رساله ی دکتری شهرسازی، دانشگاه تهران.
۶.۶ عاملی، سعیدرضا ) 1391 (. منطق شهرهای مجازی و مفهوم کار مجازی:
ضرورت طرح شهر مجازی، مجله ی رسانه، بهار.
۷.۷ ابراهیم آبادی، حسین ) 1392 (. تأملی بر نسبت میان فناوری های اطلاعاتی
با تغییرات در فرهنگ و مناسبات اجتماعی. تهران: فصلنامه تحقیقات
فرهنگی ایران، 83 - 106 .
۸.۸ رستمی، محمد ) 1396 (. بررسی تأثیر شبکه های اجتماعی بر فرهنگ و
باورهای دینی )هویت( کاربران مطالعه ی موردی: کاربران استان اصفهان،
.72- 45
۹.۹ طغیانى، شیرین ) 1388 (. ضرورت مدیریت بحرا نهای هویتی در فضاهای
شهری، رساله ی دکترى شهرسازى، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد
اسلامى.
۱۰ ۱۰ جانستون، رونالد ) 1379 (. مسئل هی جا و مکان جغرافیایی «تفحصی در
جغرافیای انسانی ». ترجمه ی جلال تبریزی، تهران، انتشارات دفتر مطالعات
سیاسی و بین المللی وزارت امور خارجه، 9.
۱۱ ۱۱ شکویی، حسین ) 1375 (. اندیشه های نو در فلسفه ی جغرافیا. جلد اول،
تهران انتشارات گیتاشناسی، 276 .
12. Stedman. R. (2002). Toward a Social Psychology of
Place- Predictive 561-581.
13. Cheng, A.S,& Daniels,S E.(2003). Examining the
interaction between geographic scale and ways of
knowing in ecosystem management. Forest Science,
(49): 841-854.
۱۴ ۱۴ پاکزاد، جهانشاه ) 1385 (. مبانی نظری و فرایند طراحی شهری. تهران:
انتشارات شهیدی.
15. Lane, R.J. (2000). Jean Baudrillard, Routledge, London,
111.
16. Seamon,D.&Gill,l.(2014).QualitativeApproachestoE
nvironmentBehaviorResearch:Understanding Environmental
and Place Experiences, Meanings , and
Action.
17. Creswell,J.W & Planto Clarrk,V.L.(2011).Designing
and conducting mixed methods research,90.
18. Gifford,R.(2002). Environmental Psychology: Principles
and Practice,Canada, Optimal Books.
19. Gifford,R,(2016). Research Methods for Environmental
Psychology,Cornell University, USA.
۲۰ ۲۰ کرمونا، متیو و همکاران ) 1388 (. مکان های عمومی فضاهای شهری،
ترجمه ی فریبا قرائی و همکاران. تهران: انتشارات دانشگاه هنر، 196 .
21. Arefi, M. (1999). Non-Place and Placelessness as Narratives
of Loss- Rethinking the Notion of Place.
journal oe urban Design,4 ,179-93 .
۲۲ ۲۲ طغیانى، شیرین؛ نق ىزاده، محمد ) 1390 (. مدیریت بحران هاى معنوى در
فضاهاى شهرى نمونه موردى بحران هویت شهرها. مجله ی هویت شهر،
پاییز و زمستان، شماره ی 9، 73 - 82 .
23. Lyotard, J. (1984). The Postmodern Condition:A Report
on Knowledge,Manchester University Press.
24. Castells, M. (2001). The Rise of Network Society, the
Information Age: Economy, Society and Culture
25. Bell, D. (1973). The COMING OF Post Industrial
Society, New York: Basic.
26. Giddens, A.(1990).The Consequences of
Modernity,Oxford:PolityPress
27. Gibson, W. (1984). Neuromancer, London: Harper
and Collins, Environmental Psychology.
۲۸ ۲۸ منتظرالقائم، مهدی ) 1381 (. دموکراسی دیجیتالی و حکومت الکترونیکی:
سیاست و حکومت در عصر تکنولوژ یهای اطلاعاتی و ارتباطی. نام هی علوم
اجتماعی، شماره ی 19 ، 231 .
29. Mitchell, W. J. (2002). City Past ad Future.Urban Design
Quarterly, Winter, Issue 81, p.18-21.
30. Castells, M. (2000). The Contours of the Network Society.
Foresight, 2(2),151-157
31. van derKlis,M&Karsten,L. (2009). Commuting partners,
dual residences and the meaning of home. Journal
of Environmental Psychology , Volume 29, Issue 2,
245-235.
32. Gustafson, P. (2001). Meaningsofplace-Everyday experience
and the oreticalconce ptualizations. Journal
of Environental Psychology.
33. Childress, H. (1994). Place, narrative, and relationship:
a new approach to place attachment, in: Environmental
design research association, Banking on
Design? Proceedings of the 25th Annual Conference
of the Environmental Design Research Association,
61–55
34. Gifford, R. (2010). Defining place attachment: A tripartite
organizing framework, Canada. Journal of
Environmental Psychology, 30, 1–10.
۳۵ ۳۵ خاکی، غلامرضا ) 1378 (. روش تحقیق با رویکردی به پایان نامه نویسی.
تهران، مرکز تحقیقات علمی کشور، 335 .
۳۶ ۳۶ کریمی، رامین ) 1394 (. راهنمای آسان تحلیل آماری با SPSS . تهران،
انتشارات هنگام