مکا نیابی احداث اسکان اضطراری شهر کرمان با استفاده از GIS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

. مربی، دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی سیرجان، سیرجان، ایران

چکیده

کاهش آسیب پذیری شهرها در برابر سوانح طبیعی از جمله زلزله، به منزله ی یکی از اهداف اصلی برنامه ریزی کالبدی، شهری و طراحی شهری محسوب می گردد. لذا، اولین گام، شناسایی مناطق ایمن شهری برای احداث مکا نهای اسکان اضطراری در برابر زلزله است. بنابراین این تحقیق سعی دارد باهدف شناسایی نواحی ایمن شهر کرمان را در برابر زلزله و در راستای مدیریت بحران، با استفاده از سیست مهای اطلاعات جغرافیایی، مشخص و پهنه بندی نماید. با توجه به اینکه ایمن بودن نواحی شهری خود تابعی از چندین معیار است، لذا مدل مدنظر تحقیق از نوع مد لهای چند معیاره است و با توجه به ماهیت مکانی معیارها پیاد هسازی مدل در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی ) GIS ( صورت گرفته است. استخراج معیارهای ایمن بودن نواحی
شهری با روش دلفی و تهی هی پرسش نامه هایی از کارشناسان شهرسازی، سازه، معماری و مطالع هی کارهای گذشته انجام پذیرفت. این معیارها عبارتند
از: معیارهای ماتریس مطلوبیت )مقاومت زمین(، معیارهای ماتریس سازگاری ) 1. همجواری با کاربری های سازگار: پار کها و فضای سبز، فاصله از مراکز درمانی - امدادی و فاصله از معابر اصلی، 2. عدم همجواری با کاربری های ناسازگار: صنایع عمده انفجاری مانند پمپ گاز- بنزین و مراکز نظامی( و معیارماتریس ظرفیت )تراکم جمعیتی(. هر کدام از این معیارها بر اساس روش تحلیل سلسله مراتبی معکوس رتب هبندی شده و سپس در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی ) GIS ( مد لسازی و با ب هکار بردن توابع تحلیلی نقشه مکان های مناسب برای ایجاد اسکان اضطراری شهر کرمان تهیه گردید. نتایج حاصل حاکی از آن است که مکان های بسیار مناسب احداث مکان های اسکان اضطراری به ترتیب در مناطق 2،3 شهر کرمان بیشتر به چشم می خورد که دربرنامه ریزی ها باید در اولویت قرار گیرند. در نهایت بعد از تعریف پایگاه داده زمین مرجع برای شبکه ی حمل و نقل شهری، برای خدما ترسانی و رسیدن سریع تر آسیب دیدگان در زمان و یا بعد از بحران به مکان های اسکان اضطراری، شبکه ی هندسی معابر منطقه طراحی گردید. با طراحی شبکه ی هندسی معابر و تعریف محدودیت های مورد نظر برای هر خیابان مانند طول خیابان و وجود چراغ راهنما، می توان با به کار بردن تحلیل های شبکه در زمان مورد نیاز، به راحتی مناسب ترین خیابان رسیدن به نزدیک ترین مکان اسکان اضطراری را تعیین نمود.

کلیدواژه‌ها


1. Giuliani,G. and Peduzzi,P. (2011). The PREVIEW
global risk data platform: a geoportal to serve and
share global data on risk to natural hazards, Natural
Hazards and Earth System Sciences, vol. 11, pp. 53-
66.
۲. زنگی آبادی، علی؛ تبریزی، نازنین ) 1385 (. زلزله ی تهران و ارزیابی فضایی
آسیب پذیری مناطق شهری، پژوه شهای جغرافیایی، شمار هی 56 ، 115 -
.130
3. Lantada, N., Pujades, L., & Barbat, A. (2008). Vulnerability
index and capacity spectrum based methods
for urban seismic risk evaluation. Acomparison, Nat
Hazards 51.
4. UNDP (2002). An Overview of Disaster Management.
Training Modules, UN. Disaster Management
Training Program , 355.
۵. پورموسوی، سید موسی؛ شماعی، علی؛ احد نژاد، محسن؛ عشقی چهاربرج،
علی؛ خسروی، سمیه ) 1393 (. ارزیابی آسیب پذیری ساختما نهای شهر با
مدل Fuzzy AHP و GIS مطالع هی موردی: منطقه ی 3 شهرداری تهران.
فصلنامه علمی - پژوهشی جغرافیا و توسعه. شماره ی 34 ، صفحات 121 -
.138
۶. حسینی، سیدبهشید؛ شریفه سرگلزایی، احمدرضا ) 1390 (. بررسی چگونگی
ارتقای سطح کیفی عملکرد عناصر شهری با رویکرد پدافندغیرعامل، همایش
شهرسازی و معماری با رویکرد پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر،
.3-2
۷. خمر، غلامعلی؛ صالح گوهری، حسام الدین ) 1392 (. برنام هریزی پدافند
غیرعامل و مکا نیابی مکان های اسکان موقتی شهری با استفاده از منطق
فازی. فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، سال دوم، شماره هفتم ، 21 -
.34
۸. خزایی، صفا؛ روستایی حسین آبادی، سعید ) 1395 (. مکا نیابی مکان های
اسکان موقتی چندمنظوره شهری با استفاده از سامان ههای اطلاعات
جغرافیایی. فصلنامه علمی ترویجی پدافند غیر عامل، سال هفتم، شماره 4،
.12-1
9. Taylor, M. A. P., & Freeman, S. K. (2010). A review of
planning and operational models used for emergency
evacuation situations in Australia . Procedia
Engineering, 3, 3-14.
10. Chen, Z. Chen,X. Li ,Q. and Chen,J.(2013). The temporal
hierarchy of shelters: a hierarchical location
model for earthquake-shelter planning, International
Journal of Geographical Information Science, vol.
27, no.8,pp 1612-1630.
۱۱ احد نژاد روشتی، محسن؛ جلیلی، کریم؛ زلفی، علی ) 1390 (. مکان یابی
بهینه محل های اسکان موقت آسی بدیدگان ناشی از زلزله در مناطق شهری
با استفاده از روش های چند معیاری و GIS مطالعه ی موردی شهر زنجان،
نشریه ی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، جلد 20 ، شماره 23 ، 45 - 61 .
12. Xuefen Liu and Samsung Lim(2015). A spatial analysis
approach to evacuation management: shelter assignment
and routing, Eds.): Research@Locate’15,
Brisbane, Australia, 10-12 March 2015, published at
http://ceur-ws.org.
13. Unal,M and Uslu, C,(2016). GIS-Based Accessibility
analysis of urban emergency shelters: the case of
adana city, International Archives of the Photogrammetry,
Remote Sensing and Spatial Information Sciences,
Volume XLII-2/W1, 2016 3rd International
GeoAdvances Workshop, 16–17 October 2016,
Istanbul,Turkey.
14. Brooke,S. (2017). Location, Location, Location: An
Analysis of Safe Haven Siting in New York City,
partial fulfillment of the requirement for the degree
of Master of Arts in Department of Urban and Environmental
Policy and Planning, Tufts University.
۱۵ فرقانی، محمد علی؛ دربندی، سمانه ) 1394 (. ارزیابی عوامل مؤثر در
انتخاب مکا نهای اسکان موقت پس از زلزله با استفاده از GIS و تکنیک
AHP . فصلنام هی علمی پژوهشی امداد و نجات، سال هفتم، شماره ی 2،
. 80-54
۱۶ خمر، غلامعلی؛ صالح گوهری، حسام الدین؛ حسینی، زهرا ) 1393 (.
امکان سنجی مکان گزینی مکا نهای اسکان موقتی شهری با استفاده از مدل
IO و روش AHP . فصلنامه مطالعات برنامه ریزی شهری، سال دوم، شماره ی
هفتم ، 29 - 54 .
۱۷ عظیمی حسینی، محمد؛ نظری فر، محمد؛ مومنی، رضوانه ) 1389 (. کاربرد
GIS در مکان یابی، تهران: مهرگان قلم، جلد اول.
۱۸ حبیبی، کیومرث ) 1387 (. تعیین عوامل ساختمانی مؤثر در آسیب پذیری
بافت کهن شهری زنجان با استفاده از GIS و FUZZY LOGIC . نشریه
هنرهای زیبا، شماره 33 ، 27 - 36 .
۱۹ زنگنه، محمد ) 1395 (. ارزیابی و تحلیل مخاطرات و راهکارهای پدافند غیر
عامل در شبکه را ههای استان البرز با استفاده از روش های IHWP و .SWOT
فصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی، دوره 25 ، شماره 98 ، 113 -
.128
۲۰ حسن زاده، رضا؛ عباس نژاد، احمد؛ علوی، اکبر؛ شریفی تشنیزی، ابراهیم
) 1389 (. تحلیل خطر لرز های شهر کرمان با تأ کید بر کاربرد GIS در ریز
پهن هبندی مقدماتی درجه 2. فصلنام هی علمی - پژوهشی علوم زمین، سال
بیست و یکم، شماره ی 81 ، 23 - 30 .
21. Molina, M and Bayarri,S.(2011). A multinational
SDI-based system to facilitate disaster risk management
in the andean community, Computers & Geosciences,
vol. 37, no. 9,pp.1501-1510.
22. Mas, E., Adriano, B., & Koshimura, S. (2013). An integrated
simulation of tsunami hazard and human
evacuation in La Punta, Peru. Journal of Disaster
Research, 8 (2), 285-295.
23. Middelmann, M. H. (2007). NATURAL HAZARDS
in AUSTRALIA, identify Risk Analysis Requirements.
Geoscience Australia Retrieved from http://
www.ga.gov.au/corporate _ data/65444/65444.pdf.
24. Papinski,D and Scott, D. M. (2011). A GIS-based
toolkit for route choice analysis”, Journal of Transport
Geography, vol. 19, no. 3, 434-442.