مکا نیابی احداث اسکان اضطراری شهر کرمان با استفاده از GIS

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

. مربی، دانشکده عمران، دانشگاه صنعتی سیرجان، سیرجان، ایران

چکیده

کاهش آسیب پذیری شهرها در برابر سوانح طبیعی از جمله زلزله، به منزله ی یکی از اهداف اصلی برنامه ریزی کالبدی، شهری و طراحی شهری محسوب می گردد. لذا، اولین گام، شناسایی مناطق ایمن شهری برای احداث مکا نهای اسکان اضطراری در برابر زلزله است. بنابراین این تحقیق سعی دارد باهدف شناسایی نواحی ایمن شهر کرمان را در برابر زلزله و در راستای مدیریت بحران، با استفاده از سیست مهای اطلاعات جغرافیایی، مشخص و پهنه بندی نماید. با توجه به اینکه ایمن بودن نواحی شهری خود تابعی از چندین معیار است، لذا مدل مدنظر تحقیق از نوع مد لهای چند معیاره است و با توجه به ماهیت مکانی معیارها پیاد هسازی مدل در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی ) GIS ( صورت گرفته است. استخراج معیارهای ایمن بودن نواحی
شهری با روش دلفی و تهی هی پرسش نامه هایی از کارشناسان شهرسازی، سازه، معماری و مطالع هی کارهای گذشته انجام پذیرفت. این معیارها عبارتند
از: معیارهای ماتریس مطلوبیت )مقاومت زمین(، معیارهای ماتریس سازگاری ) 1. همجواری با کاربری های سازگار: پار کها و فضای سبز، فاصله از مراکز درمانی - امدادی و فاصله از معابر اصلی، 2. عدم همجواری با کاربری های ناسازگار: صنایع عمده انفجاری مانند پمپ گاز- بنزین و مراکز نظامی( و معیارماتریس ظرفیت )تراکم جمعیتی(. هر کدام از این معیارها بر اساس روش تحلیل سلسله مراتبی معکوس رتب هبندی شده و سپس در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی ) GIS ( مد لسازی و با ب هکار بردن توابع تحلیلی نقشه مکان های مناسب برای ایجاد اسکان اضطراری شهر کرمان تهیه گردید. نتایج حاصل حاکی از آن است که مکان های بسیار مناسب احداث مکان های اسکان اضطراری به ترتیب در مناطق 2،3 شهر کرمان بیشتر به چشم می خورد که دربرنامه ریزی ها باید در اولویت قرار گیرند. در نهایت بعد از تعریف پایگاه داده زمین مرجع برای شبکه ی حمل و نقل شهری، برای خدما ترسانی و رسیدن سریع تر آسیب دیدگان در زمان و یا بعد از بحران به مکان های اسکان اضطراری، شبکه ی هندسی معابر منطقه طراحی گردید. با طراحی شبکه ی هندسی معابر و تعریف محدودیت های مورد نظر برای هر خیابان مانند طول خیابان و وجود چراغ راهنما، می توان با به کار بردن تحلیل های شبکه در زمان مورد نیاز، به راحتی مناسب ترین خیابان رسیدن به نزدیک ترین مکان اسکان اضطراری را تعیین نمود.

کلیدواژه‌ها


1. Giuliani,G. and Peduzzi,P. (2011). The PREVIEWglobal risk data platform: a geoportal to serve and
share global data on risk to natural hazards, NaturalHazards and Earth System Sciences, vol. 11, pp. 53-
66.
۲. زنگی آبادی، علی؛ تبریزی، نازنین ) 1385 (. زلزله ی تهران و ارزیابی فضاییآسیب پذیری مناطق شهری، پژوه شهای جغرافیایی، شمار هی 56 ، 115 -
.130
3. Lantada, N., Pujades, L., & Barbat, A. (2008). Vulnerabilityindex and capacity spectrum based methods
for urban seismic risk evaluation. Acomparison, NatHazards 51.
4. UNDP (2002). An Overview of Disaster Management.Training Modules, UN. Disaster Management
Training Program , 355.
۵. پورموسوی، سید موسی؛ شماعی، علی؛ احد نژاد، محسن؛ عشقی چهاربرج،علی؛ خسروی، سمیه ) 1393 (. ارزیابی آسیب پذیری ساختما نهای شهر با
مدل Fuzzy AHP و GIS مطالع هی موردی: منطقه ی 3 شهرداری تهران.فصلنامه علمی - پژوهشی جغرافیا و توسعه. شماره ی 34 ، صفحات 121 -
.138
۶. حسینی، سیدبهشید؛ شریفه سرگلزایی، احمدرضا ) 1390 (. بررسی چگونگیارتقای سطح کیفی عملکرد عناصر شهری با رویکرد پدافندغیرعامل، همایش
شهرسازی و معماری با رویکرد پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر،.3-2
۷. خمر، غلامعلی؛ صالح گوهری، حسام الدین ) 1392 (. برنام هریزی پدافندغیرعامل و مکا نیابی مکان های اسکان موقتی شهری با استفاده از منطق
فازی. فصلنامه جغرافیا و مطالعات محیطی، سال دوم، شماره هفتم ، 21 -.34
۸. خزایی، صفا؛ روستایی حسین آبادی، سعید ) 1395 (. مکا نیابی مکان هایاسکان موقتی چندمنظوره شهری با استفاده از سامان ههای اطلاعات
جغرافیایی. فصلنامه علمی ترویجی پدافند غیر عامل، سال هفتم، شماره 4،.12-1
9. Taylor, M. A. P., & Freeman, S. K. (2010). A review ofplanning and operational models used for emergencyevacuation situations in Australia . Procedia
Engineering, 3, 3-14
.10. Chen, Z. Chen,X. Li ,Q. and Chen,J.(2013). The temporalhierarchy of shelters: a hierarchical location
model for earthquake-shelter planning, InternationalJournal of Geographical Information Science, vol.
27, no.8,pp 1612-1630.
۱۱ احد نژاد روشتی، محسن؛ جلیلی، کریم؛ زلفی، علی ) 1390 (. مکان یابیبهینه محل های اسکان موقت آسی بدیدگان ناشی از زلزله در مناطق شهری
با استفاده از روش های چند معیاری و GIS مطالعه ی موردی شهر زنجان،نشریه ی تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی، جلد 20 ، شماره 23 ، 45 - 61 .
12. Xuefen Liu and Samsung Lim(2015). A spatial analysisapproach to evacuation management: shelter assignmentand routing, Eds.): Research@Locate’15,Brisbane, Australia, 10-12 March 2015, published at
http://ceur-ws.org.
13. Unal,M and Uslu, C,(2016). GIS-Based Accessibilityanalysis of urban emergency shelters: the case of
adana city, International Archives of the Photogrammetry,Remote Sensing and Spatial Information Sciences,Volume XLII-2/W1, 2016 3rd InternationalGeoAdvances Workshop, 16–17 October 2016,
Istanbul,Turkey.
14. Brooke,S. (2017). Location, Location, Location: AnAnalysis of Safe Haven Siting in New York City,
partial fulfillment of the requirement for the degreeof Master of Arts in Department of Urban and EnvironmentalPolicy and Planning, Tufts University.
۱۵ فرقانی، محمد علی؛ دربندی، سمانه ) 1394 (. ارزیابی عوامل مؤثر درانتخاب مکا نهای اسکان موقت پس از زلزله با استفاده از GIS و تکنیک
AHP . فصلنام هی علمی پژوهشی امداد و نجات، سال هفتم، شماره ی 2،. 80-54
۱۶ خمر، غلامعلی؛ صالح گوهری، حسام الدین؛ حسینی، زهرا ) 1393 (.امکان سنجی مکان گزینی مکا نهای اسکان موقتی شهری با استفاده از مدل
IO و روش AHP . فصلنامه مطالعات برنامه ریزی شهری، سال دوم، شماره یهفتم ، 29 - 54 .
۱۷ عظیمی حسینی، محمد؛ نظری فر، محمد؛ مومنی، رضوانه ) 1389 (. کاربردGIS در مکان یابی، تهران: مهرگان قلم، جلد اول.
۱۸ حبیبی، کیومرث ) 1387 (. تعیین عوامل ساختمانی مؤثر در آسیب پذیریبافت کهن شهری زنجان با استفاده از GIS و FUZZY LOGIC . نشریه
هنرهای زیبا، شماره 33 ، 27 - 36 .
۱۹ زنگنه، محمد ) 1395 (. ارزیابی و تحلیل مخاطرات و راهکارهای پدافند غیرعامل در شبکه را ههای استان البرز با استفاده از روش های IHWP و .SWOTفصلنامه علمی- پژوهشی اطلاعات جغرافیایی، دوره 25 ، شماره 98 ، 113 -.128
۲۰ حسن زاده، رضا؛ عباس نژاد، احمد؛ علوی، اکبر؛ شریفی تشنیزی، ابراهیم) 1389 (. تحلیل خطر لرز های شهر کرمان با تأ کید بر کاربرد GIS در ریز
پهن هبندی مقدماتی درجه 2. فصلنام هی علمی - پژوهشی علوم زمین، سالبیست و یکم، شماره ی 81 ، 23 - 30 .
21. Molina, M and Bayarri,S.(2011). A multinationalSDI-based system to facilitate disaster risk management
in the andean community, Computers & Geosciences,vol. 37, no. 9,pp.1501-1510.
22. Mas, E., Adriano, B., & Koshimura, S. (2013). An integratedsimulation of tsunami hazard and human
evacuation in La Punta, Peru. Journal of DisasterResearch, 8 (2), 285-295.
23. Middelmann, M. H. (2007). NATURAL HAZARDSin AUSTRALIA, identify Risk Analysis Requirements.
Geoscience Australia Retrieved from http://www.ga.gov.au/corporate _ data/65444/65444.pdf.
24. Papinski,D and Scott, D. M. (2011). A GIS-basedtoolkit for route choice analysis”, Journal of Transport
Geography, vol. 19, no. 3, 434-442.