کاربرد روش دلفی و شیوه‏ی دیمتل در شناسایی و ساختاردهی به شاخص‏های تأثیرگذار بر چابکی لجستیک بحران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه مهندسی صنایع دانشگاه کردستان

2 دانشگاه امام علی ، دانشکدده علومـپایه

چکیده

وقوع حوادث غیرمترقبه و فجایع طبیعی و اثرات ناشی از وقوع آن‏ها، جوامع کنونی را ملزم به انجام برنامه ‏ریزی ‏های لازم برای رویارویی و کاهش اثرات مخرب مربوطه نموده است. اگر چه در حوادث کوچک، انجام این کار به صورت تجربی امکان‏ پذیر است و نیاز به ابزار خاصی ندارد اما در حوادث با ابعاد بزرگ‏تر و فجایع طبیعی نظیر سیل، زلزله، حوادث اقتضایی و به ‏ویژه جنگ، به دلیل پیچیدگی عوامل درگیر، انجام آن به‏ صورت تجربی امکان ‏پذیر نیست و برای اتخاذ تصمیم‏ های مختلف، نیاز به ابزارهای تصمیم‏ گیری وجود دارد. یکی از ارکان اصلی مدیریت بحران، لجستیک بحران یا لجستیک اضطراری است. در همین راستا هدف اصلی این مقاله ارائه‏ ی مدلی برای ساختاردهی و شناسایی تأثیر عوامل مؤثر بر لجستیک اضطراری است تا از این طریق بتوان تصمیمات مناسبی برای فعالیت‏های لجستیک بحران به نحوی اتخاذ نمود تا بهترین استفاده از منابع صورت پذیرفته و بیشترین کارایی برای کاهش اثرات بلایا حاصل گردد. در این مقاله برای شناسایی شاخص‏ های اصلی تأثیرگذار بر چابکی لجستیک اضطراری از روش دلفی1 و برای ساختاردهی به شاخص‏های تأثیرگذار و شناسایی تأثیر و تأثر این شاخص‏ها، از تکنیک دیمتل2 استفاده شده است. جامعه ‏ی آماری پژوهش کلیه‏‏ ی افراد متخصص در حوزه‏ ی لجستیک است که یک نمونه ‏ی 10 نفره از آن‏ها استخراج و با استفاده از روش دلفی مشخص گردید که پویایی، سرعت عمل، قابلیت تداوم و استمرار پشتیبانی، آمادگی، یکپارچگی و ارتباط مؤثر میان عناصر درگیر، انعطاف ‏پذیری، واکنش ‏پذیری و فناوری اطلاعات هشت شاخص اصلی تأثیرگذار بر لجستیک اضطراری هستند. همچنین نتایج تحقیق در خصوص ساختاردهی به عوامل مؤثر بر چابکی لجستیک با استفاده از تکنیک دیمتل نشان داد، که عوامل «فناوری اطلاعات» و «پویایی» تأثیرگذارترین عوامل و «واکنش ‏پذیری» و «قابلیت تداوم و استمرار پشتیبانی» دارای کمترین تأثیر و تأثیرپذیرترین متغیرها هستند.

کلیدواژه‌ها


  1. افراسیابی، احمدرضا (1395). بررسی شبکه‏ی‏‏ لجستیک امداد بلایا در شرایط بحران. سمینار کارشناسی ارشد، دانشگاه کردستان. 18-15.
  2. عیسایی، حسین (1390). مدل سیستم لجستیک مدیریت بحران. مرکز مطالعات و پژوهش‏های لجستیکی دانشگاه امام حسین (ع).
  3. خیاطیان، آیدا (1392). ارائه‏ی یک مدل بهینه‏سازی در زنجیره‏ی اورژانس (مدل‏سازی یکپارچه مکان‏یابی، ذخیره‏سازی و توزیع کالاهای امداد در لجستیک اضطراری). پایان‏نامه‏‏ی کارشناسی ارشد مهندسی صنایع دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی 28-20.
  4. مشبکی، اصغر (1377). مدیریت لجستیک. فصلنامه کنترولر. سال دوم، (بهار و تابستان ). 79-94.
  5. عیسایی، حسین (1386). طراحی و تبیین الگوی کنترل استراتژیک سیستم لجستیک. به راهنمایی دکتر غلامحسین نیکوکار، دکترای تخصصی مدیریت گرایش منابع انسانی. دانشگاه امام حسین (ع).

 

  1. Dessouky, M. Ordóñez, F. Jia, H. Shen, Z. (2006). Rapid distribution of medical supplies. Delay management in health care systems. Springer, 38-96.
 

  1. Horner, MW. Downs, JA. (2010). Optimizing hurricane disaster relief goods distribu- tion: model development and application with respect to planning strategies, 44-82.
  2. Iakovou, E. Douligeris, C. Korde, A. (2009). Optimal location and capacity of emergency cleanup equipment for oil spill response. European Journal of Operational Research, 96(1): 72-80.
  3. Wilhelm, WE. Srinivasa, AV. (2010). A strategic area-wide contingency planning model for oil spill cleanup operations with application demonstrated to the Galveston Bay area. Decision Sciences, 27(7):67-99.
  4. Jia, H. Ordóñez, F. Dessouky, MM. (2007). Solution approaches for facility location of medical supplies for large-scale emergencies. Computers & Industrial Engi- neering, 52(2): 57-76.
  5. McCall, VM. (2012). Designing and prepositioning humanitarian assistance pack-up kits (HA PUKs) to support pacific fleet emergency relief operations. Master’s Thesis, Department of Operations Research, Naval Postgraduate School.
  6. Yi, W. Kumar, A. (2007). Ant colony optimization for disaster relief operations. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 43(6):66-72.
  7. Sherali, HD. Carter, TB. Hobeika, AG. (2005). A location-allocation model and algorithm for evacuation planning under hurricane/flood conditions. Transportation Research Part B: Methodological 25(6):39-52.
  8. Balcik, B. Beamon, BM.  (2011). Facility location in humanitarian relief. International Journal of Logistics: Research and Applications, 11(2): 101-112.
  9. Yi, W. Özdamar, L.  (2007). A dynamic logistics coordination model for evacuation and support in disaster response activities. European Journal of Operational Research, 9(3):77-93.
  10. Duran, S. Gutierrez, MA. Keskinocak, PN. (2013). Pre-positioning of emergency items worldwide for CARE international. p.54-73.
  11. Psaraftis, HN. Tharakan, GG. Ceder, A. (2005). Optimal response to oil spills: the stra- tegic decision case. Operations Research, 34(12):17-23.
  12. Song, R. Zhang, L. (2009). Optimum transit operations during the emergency evacuations. Journal of Transportation Systems Engineering and Information Technology, 9(6):54-60.
  13. Fiedrich, F. Gehbauer, F. Rickers, U.  (2000). Optimized resource allocation for emer- gency response after earthquake disasters. Safety Science, 35(13):41-57.
  14. Barbarosoglu, G. Özdamar, L. Çevik, A.  (2002). An interactive approach for hierarchical Analysis of helicopter logistics in disaster relief operations. European Journal of Operational Research, 140(12): 33-118.
  15. Viswanath, K. Peeta, S. (2003). The multicommodity maximal covering network design problem for planning critical routes for earthquake response. Transportation Research Record, 18(6): 1-10.
  16. Kongsomsaksakul, S. Yang, C. Chen, A. (2005). Shelter location-allocation model for flood evacuation planning. Journal of the Eastern Asia Society for Trans- portation Studies, 6-52.
  17. Srinivasa, AV. Wilhelm, WE. (2012). A procedure for optimizing tactical response in oil spill clean up operations. European Journal of Operational Research, 102(23):54-74.
  18. Rawls, CG. Turnquist, MA. (2010). Pre-positioning of emergency supplies for disaster response. Transportation Research Part B: Methodological, 44(14): 21-34.
  19. Sheu, JB. Chen, YH.(2010). A novel model for quick response to disaster relief distribution. Journal of the Eastern Asia Society for Transportation Studies, 5(2):54-62.
  20. Belardo, S. Harrald, J. Wallace, WA. Ward, J. A. (2012). partial covering approach to siting response resources for major maritime oil spills. Management Science, 30(10): 96-184.
  21. Mete, HO. Zabinsky, ZB. (2010). Stochastic optimization of medical supply location and distribution in disaster management. International Journal of Production Economics, 12 (6):76-84.
  22. Knott, R. (2012). The logistics of bulk relief supplies. Disasters 11(2): 5-13.
  23. Ray, JA. (2013). Multi-period linear programming model for optimally scheduling the distribution of food-aid in WestAfrica. Master’s Thesis, Department of Geography, University of Tennessee.
  24. Chang, MS. Tseng, YL. Chen, JW.  (2010). A scenario planning approach for the flood emergency logistics preparation problem under uncertainty. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 43(6): 54-73.
  25. Charnes, A, Cooper, Harrald, J. Karwan, KR. (2012). A goal interval programming model for resource allocation in a marine environmental protection program. Journal of Environmental Economics and Management, 13(4):62-97.
  26. Özdamar, L. Ekinci, E. Küçükyazici, B. (2002). Emergency logistics planning in natural disasters. Annals of Operations Research, 129-217.
  27. Jiuh-Biing, Sheua. Cheng, Pana. (2015). Relief supply collaboration for emergency logistics responses to large-scale disasters. Transport Science 11(3): 21-33.
  28. Brown, GG. Vassiliou, AL. (2011). Optimizing disaster relief: real-time operational and tactical decision support. Naval Research Logistics, 40(8): 1-23.
  29. Haghani, A. (2001). Formulation and solution of a multi-commodity, multi- modal network flow model for disaster relief operations. Transportation Research Part A: Policy and Practice, 30(9):23-50.
  30. Tzeng, GH. Cheng, HJ. Huang, TD. (2007). Multi-objective optimal planning for designing relief delivery systems. Transportation Research Part E: Logistics and Transportation Review, 43(6):73-86.
  31. Yan, S. Shih, YL. (2009). Optimal scheduling of emergency roadway repair and subsequent relief distribution. Computers & Operations Research, 36(6):49-65.
  32. yuan, Y. Wang, D.  (2009). Path selection model and algorithm for emergency logistics management. Computers & Industrial Engineering, 56(13):81-94.
  33. Gkonis, KG. Ventikos, NP. Psaraftis, HN. (2007). A decision-making model for oil spill response at the tactical level in International symposium on maritime safety, security and environmental protection, 54-73.
  34. آقایی، میلاد؛ آقایی، اصغر (1391). شاخ‏‏های اساسی مؤثر بر وفاداری مشتریان در صنعت بهداشتی و سلولزی ایران با استفاده از رویکرد دلفی فازی و دیمتل فازی. فصلنامه مدیریت بازرگانی. دوره‏ی 4. شماره‏ی 3، 20-13.
  35. آرمون، آرش (1392). مروری بر مفاهیم و ماهیت لجستیک نظامی. دانشگاه علم و صنعت ایران.
  36. دودانگه، محمود؛ حمیدی، علی (1391). لجستیک و کارکردهای آن. مرکز مطالعات و پژوهش‏های لجستیکی.