بررسی تأثیر جابه‌جایی سطح زمین بر ساختمان‌های تخریبی در شهر بم با استفاده از تکنیک‌های فازی شی‌ء‌گرا و تداخل‌سنجی راداری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد، گروه سنجش از راه دور و جی ای اس، دانشگاه تبریز

2 استاد دانشگاه تبریز

چکیده

از مهم‌ترین مخاطراتی که امروزه و حتی در گذشته جامعه­ ی بشری را تهدید کرده ­است، مخاطره­ ی زلزله و اثرات حاصل از وقوع آن است. با توجه به اهمیت این موضوع، در این تحقیق به بررسی تغییرات سطح زمین پس از وقوع زمین ­لرزه در منطقه­ ی بم با استفاده از تصاویر راداری و نوری1 پرداخته ­شده است که با استفاده از تصاویر ماهواره انویست2، مربوط به زمان­های قبل و بعد از زلزله‌ی بم، اقدام به برآورد میزان جابه‌جایی حادث شده در سطح منطقه‌ی مورد مطالعه گردید. همچنین با استفاده از تصویر پانکروماتیک ماهواره‌ی IRS هندوستان با دقت­ مکانی پنج متر و انجام تکنیک فیوژن3 از نوع ادغام رزولوشن فیلتر بالا گذر4 با استفاده از تصاویر استر5 و عکس­های هوایی منطقه‌ی بم مربوط به سال 1383 اقدام به اجرای الگوریتم فازی شی‌ء­گرا6 برای استخراج خودکار ساخت و سازهای موجود در منطقه­ی ­مورد ­مطالعه شد. با توجه به تأثیر سازندهای زمین­شناسی در تعیین مکان‌های مناسب برای ساخت و سازها و بررسی میزان اثر­پذیری سازندهای تشکیل ­دهنده‌ی منطقه­ ی مورد مطالعه از زلزله‌ی به‌وقوع پیوسته در منطقه، از نقشه‌ی زمین­ شناسی 1:100000 استفاده شد. در مرحله‌ی تجزیه ­و­ تحلیل پژوهش، نتایج حاصل از هر یک از مراحل عملی انجام شده با یکدیگر انطباق داده شدند. به‌طوری‌که میزان جابه‌جایی در اثر زمین­لرزه بین 0.19-  و 0.32در تغییر بوده و نتایج مربوط به استخراج خودکار ساختمان­های تخریبی به­ وسیله‌ی اپراتورهای AND و OR دقتی به ترتیب برابر 93 درصد و 98 درصد نشان دادند، که با انطباق این لایه ها با هم ارتباط بین جابه‌جایی زمین، واکنش‌پذیری سازندها از جابه‌جایی و تخریب ساختمان­ها مورد بررسی قرار گرفت.

کلیدواژه‌ها


  1. Bello, O. M., Aina, Y. A., (2014). satellite remote sensing as a tool in disaster management and sustainable development: towards a synergistic  approach. Th3rd  international geographi symposium – GEOMED 2013, 365-373
  2. اوزی،  رمضان (1390). جغرافیای مخاطرات. ظاهری، محمد. چاپ اول، تبریز، انتشارات دانشگاه تبریز، تبریز.
  3. شیعه، اسماعیل؛ حبیبی، کیومرث؛ ترابی، کمال (1389). بررسی آسیب‌پذیری شهرها در برابر زلزله با استفاده از روش تحلیل سلسله مطالعه‌ی موردی منطقه‌ی 6 شهرداری تهران -GIS و (IHWP) مراتبی معکوس. چهارمین کنگره‌ی جغرافیدانان جان اسلام، 1-12.
    1. Tralli, D. M., Blom, R. G., Zlotnicki, V., Donnellan, A., Evans, D. l. (2005). Satellite remote sensing of earthquake, volcano, flood, landslide and coastal inundation hazards, ISPRS Journal of Photogrammetry & Remote Sensing 59, 185– 198.
    2. Gong, M.,  Li, H., Wang, Q., Liu, J., Su, L.  (2016). A multiobjective fuzzy clustering method for change detection inSAR images. Applied Soft Computing, 767–777.
    3. رهنمون فر، مریم؛ سراجیان، محمد؛ توکلی، احد؛ رحمتی، محمد (1384). استفاده از روش تداخل سنجی راداری در مطالعه زلزله بم و زلزله ی ازمیت ترکیه. همایش ژئوماتیک 1384، دوره‌ی 24.
    4. حیدری، رامک (1384). کاربرد رادار در پیش نشانگر زلزله با استفاده از تکنیک اینترفرومتری در تحلیل زلزله‌ی بم. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، تهران.
    5. معماریان، حسین؛ زارع، مهدی؛ میبدیان، مجید (1388). گسل‌ها و شکستگی‌های ناشی از زمین‌لرزه‌ی بم. نشریه‌ی زمین، شماره 3، دوره 4، 67-82.
    6. شریفی کیا، محمد (1389). تحلیل تغییرات سطح پوسته‌ی زمین حاصل از پدیده زلزله به کمک تکنیک‌های سنجش از دوری. چهارمین کنگره بین المللی جغرافیدانان جهان اسلام.
    7. درویشی، مهدی؛ احمدی توانا، غلامرضا (1392). کاربرد تکنیک تداخل سنجی (Dinsar) در آشکارسازی تغییرات جابه‌جایی سطحی در حوزه مخاطرات زمین ساختی. دومین کنفرانس بین المللی مخاطرات محیطی، 2.
    8. سعادت فر، احسان؛ دهقانی، مریم؛ اسماعیلی، علی؛ زمانی قره چمنی، بهزاد (1393). بررسی جابه‌جایی پیش لرز گسل اهر- ورزقان با استفاده از سری زمانی تداخل سنجی راداری. مجله‌ی علمی پژوهشی رادار، سال 2، شماره‌ی 2، 11-20.
    9. منصوری، بابک؛ مصطفی‌زاده، مونا (1394). استخراج شی‌ء‌گرای ساختمان‌ها از تصاویر ماهواره‌ای VHR و آشکارسازی تخریب لرزه‌ای آن‌ها بر مبنای آنالیز بافتی و استفاده از شبکه‌ی عصبی. علوم و مهندسی زلزله، سال دوم، شماره‌ی اول، 55-65
      1. Massonet, D., Rossi, M., Carmona, C., Adragna, F., Peltzer, G., Feigl, K. and Rabaute, T., (1993). The displacement field of the Landers earthquake mapped by radar interferometry. Nature, 364, pp. 138–142.
      2. Ohkura, H, (1998). Application OF SAR Data To Monitoring Earth Surface Chenges And Displacement, ElscvieSr cience , pp. 485-492.
      3. Stasolla, M., Gamba, P., Dell’Acqua, F., & Rathje, E. (2006). Matching spectral with spatial analysis to improve building damage recognition in VHR images. Cambridge, UK, Magdalene College.
      4. Qiang, Sh., Xuejun, Q., Qi, W., jingfa, Zh., Kai, T., Shaomin, Y., (2011). Co-seismic deformation of the 2010 Mw6. 9 Yushu earthquake from InSAR images, Geodesy and Geodynamics, 16-20.
      5. واجدیان، ساناز؛ خالصیان، مینا؛ سراجیان، محمد رضا (1388). تحلیل و ارزیابی تخریب ناشی از زلزله با استفاده از تکنولوژی تصویربرداری راداری با دریچه‌ی مصنوعی (SAR). ژئوماتیک 1388.
        1. Fu, B., Ninomiya, Y., Lei. X., Toda., Sh., Awata. Y . )2003(. mapping active fault associated with the MW 6.6 Bam (SE Iran) earthquake with Aster 3D images. remote sensing of environment, vol. 92, PP: 153-157.
        2. دیده­بان، خلیل (1395). کاربرد تکنیک­های تداخل سنجی راداری و فازی شی‌ء­گرا در بررسی تغییرات سطح زمین پس از وقوع زمین­لرزه. پایان‌نامه کارشناسی­ارشد، دانشگاه تبریز، تبریز.
        3. مقصودی، یاسر؛ مهدوی، ساحل (1394). مبانی سنجش از دور راداری. چاپ اول، تهران، انتشارات دانشگاه صنعتی شریف تهران، تهران.
          1. Hanssen, R.F., 2001. Radar interferometry: data interpretation and error analysis. Springer
          2. پناهی، حسین (1395). راهنمای کاربردی ENVI4.8 با گذری بر ArcGis 10.1. انتشارات دانشگاه آزاد یزد، یزد.
          3. علوی پناه، سیدکاظم؛  قربانی، محمد صدیق (1386). نقش سنجش از دور و بررسی‌های میدانی در تجزیه و تحلیل‌های مورفوتکتونیکی: مطالعه‌ی موردی زلزله بم. پژوهش‌های جغرافیایی، شماره‌ی 60، 15- 29.
          4. رسولی، علی اکبر (1387). مبانی سنجش از دور کاربردی. چاپ اول، انتشارات دانشگاه تبریز، تبریز.
            1. (Reference Book, ecognition)
            2. فیضی زاده، بختیار؛ هلالی، حسین (1386). مقایسه‌ی روش‌های پیکسل پایه، شی‌ءگرا و پارامترهای تأثیرگذار در طبقه‌بندی پوشش / کاربری اراضی استان آذربایجان غربی. پژوهش‌های جغرافیای طبیعی، 73-84.