توسعه فضاهای زیرزمینی در تاب‌آوری شهرها با تأکید بر تأسیسات و زیرساخت‌های شهری مطالعه موردی: کلان‌شهر مشهد

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد، پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران

2 کارشناسی ارشد پدافند غیرعامل، دانشگاه صنعتی مالک اشتر، تهران، ایران

3 استادیار گروه طراحی شهری، دانشگاه هنر، تهران

چکیده

رشد جمعیت و ملاحظات اقتصادی دو محدودیت اصلی شهرها هستند که پیامدهای متعددی ازجمله رشد عمودی و توسعه فزاینده فضاهای زیرزمینی را به ارمغان آورده‌اند. نقش‌ها، عملکردها و ظرفیت‌های فراوانی را می‌توان برای فضاهای زیرزمینی برشمرد. عدم تملک زمین، مصونیت و امکان تداوم خدمات زیرساخت‌ها، انتقال برخی از کاربری‌های ناسازگار با محیط شهری به زیر سطح زمین، کاهش مصرف انرژی، کاهش آلودگی محیط‌زیست، بهره‌برداری درزمینه دفاع غیرنظامی و موارد متعدد دیگر از مزایای فضاهای زیرزمینی است که به جهت استقرار در عمق زمین، برای آن‌ها ایجاد می‌شود. در این پژوهش، با بهره‌گیری از روش کیو (Q) نخست بر پایه‌ نتایج پژوهش‌های مرتبط با موضوع فضاهای زیرزمینی، تاب‌آوری و تجزیه­وتحلیل فضای گفتمانی موجود، شناخت جامعی از نقش توسعه فضاهای زیرزمینی در تاب‌آوری شهرها به دست آمد؛ سپس، با بهره‌گیری از مشارکت متخصصان، دیدگاه‌های مختلف در این زمینه شناسایی و دسته‌بندی شد تا ازاین‌رو گامی فراتر از مجموعه تحلیل‌های ارائه‌شده پیش رو بگذارد. یافته‌های پژوهش بر پایه‌ تحلیل عاملی کیو، بیانگر چهار رویکرد درزمینه‌ نقش توسعه فضاهای زیرزمینی در تاب‌آوری شهرها است. رویکرد اول بیانگر تداوم خدمات؛ رویکرد دوم، امداد و نجات؛ رویکرد سوم، ایمنی و امنیت شهری و رویکرد چهارم حفاظت از محیط‌زیست است. درواقع طی این پژوهش ظرفیت‌های موجود در فضاهای زیرزمینی در راستای افزایش میزان مقاومت و بازگشت‌پذیری شهرها در برابر انواع تهدیدات و حوادث تعیین می‌شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Role of Underground Spaces in Resilience of Cities With Emphasis on Urban Facilities and Infrastructures (Case study: Mashhad Metropolis)

نویسندگان [English]

  • Mohammad ali Jarban 1
  • Saeed Amini Varaki 2
  • Amir Shakibamanseh 3
1 Master of Passive Defence-Malek Ashtar Industrial University
2 Master of Passive Defence-Malek Ashtar Industrial University
3 Assistant Professor of Urban studies faculty of Tehran Art University
چکیده [English]

Population growth and economic considerations are two main urban constraints that have brought many consequences including vertical growth and increasing subsurface spaces development. Many roles, functions and abilities can be counted for subsurface spaces. Lack of land ownership, impunity and the possibility of continuity of infrastructure services, the transfer of some facilities that are harmful to urban environment to the underground level, reducing energy consumption, reducing environmental pollution, exploiting civil defense and many other issues of are among the benefits of subsurface spaces that are being deployed.
In this research, using Q methodology based on the results of studies related to subsurface spaces and resiliency and the analysis of existing discursive space, a comprehensive understanding of the role of subsurface space development in resiliency of cities was obtained; then, using experts' contributions, different perspectives were identified and categorized so that they would go beyond the set of analyses presented. The findings of the research based on Q's analysis of the factor analysis indicated four approaches to the role of sub-surface development in resilient cities. The first approach reflects the continuity of services; the second approach is rescue and relief, the third approach is urban safety and security, and the fourth approach is environmental protection. In fact, in this study, the capacity of subsurface spaces that could increase the resiliency and return ability of cities against all kinds of threats and accidents was determined.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Factor analysis
  • Passive defense
  • Q Methodology
  • Resiliency
  • subsurface spaces