تحلیل اولویت مکانی پایگا ه های پشتیبان مدیریت بحران زلزله بر مبنای استاندارد طبقه بندی زمین مرجع کاربری ها با استفاده از روش تاپسیس، مطالعه ی موردی: ناحیه ی 1 منطقه ی 6 شهرداری تهران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشگاه تهران، ایران .

2 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده ی شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

رعایت نکردن اصول و ضوابط مکان‏یابی در برنامه‏ ریزی شهری ممکن است در هنگام وقوع زلزله خسارات جانی و مالی فراوانی به بار آورد. از جمله اقداماتی که به منظور کاهش آثار سوء بلایای طبیعی و غیرطبیعی محل توجه قرار گرفته، احداث پایگاه‏ های پشتیبان مدیریت بحران در سطح شهرها بوده است. یکی از موارد جالب توجه پیش از احداث این پایگاه‏ها انتخاب مکان احداث آن‏هاست؛ مکانی که خود ایمن ‏ترین مکان در هنگام بحران بوده و بتواند در حداقل زمان ممکن حداکثر کارایی را داشته باشد و از گسترده شدن دامنه‏ ی بحران جلوگیری کند. در پژوهش صورت‏ گرفته، ابتدا با بررسی نقش سیستم‏ های مدیریت زمین در مدیریت بحران و سپس با رعایت اصول مکان‏یابی پایگاه‏های پشتیبان، شاخص‏های تعیین اولویت مکانی پایگاه شناسایی و استخراج گردید. این شاخص ‏ها عبارت بودند از بافت فرسوده، سلسله‏ مراتب شبکه ‏ی دسترسی، همجواری‏ های سازگار و ناسازگار و تراکم جمعیتی و مسکونی که در کنار بحث کاربری زمین مورد تجزیه‏ وتحلیل قرار گرفتند اما، برای پرهیز از نگاه تک ‏بعدی به مقوله‏ ی کاربری زمین، از سیستم طبقه‏ بندی زمین مرجع کاربری‏ ها یا همان ال. بی. سی. اس. با ابعاد (فعالیت، عملکرد، ساختار، مالکیت و توسعه‏ی زمین) استفاده شد. سپس، با استفاده از تکنیک تاپسیس، اولویت مکانی پایگاه در سطح ناحیه تعیین و در انتها اطلاعات مربوط به بخشی از ناحیه، که اولویت اول احداث پایگاه معرفی شده بود، به نرم‏ افزار آرک جی. ای. اس. وارد و در نهایت مکان تقریبی احداث پایگاه معین شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Priority Analysis of Locating the Earthquake Crisis Management Supportive Bases According to Land Based Classification Standards (LBCS) using TOPSIS Technique, Case Study: District 1, region 6 of Tehran

نویسندگان [English]

  • Farshad Noorian 1
  • Saeed Esfandi 2
1 Assoc. Prof., Faculty of Urban Planning, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 MSc Student, Urban planning, Fine Arts Campus, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

Failure to comply with the principles and criteria of locating in urban planning can cause great financial and human losses during an earthquake. Constructing crisis-management supportive bases in urban areas is one of the measures taken to reduce the adverse effects of natural and unnatural disasters. One of the most significant issues prior to constructing these bases is the site selection of them and choosing the safest place during the crisis which has the maximum efficiency in the least possible time in order to prevent extending the scope of crisis. In this study, the location priority indexes of the bases were identified and extracted in the first step by surveying the basis by observing the principles of supportive bases' site selection. These indexes included worn-out textures, access network hierarchy, compatible and incompatible adjacent, and population and residential density, which were considered and analyzed along with land-use issues. However, to avoid the one-dimensional approaches towards the land use category, land based classification standards, known as LBCS, with its dimensions (Activity, Function, Structure, Ownership and site development) were used. Then base location preference was determined at district area by use of TOPSIS technique, and eventually the information of that zone which was introduced as the first priority for constructing the base was used as the ArcGIS software input to determine the proximate location of the base.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Crisis management supportive base
  • Locating
  • LBCS
  • TOPSIS
  • GIS 
  1. عندلیب، علیرضا (1386). نگاهی نو به راهبردها و سیاست‏های نوسازی بافت‏های فرسوده‏ی شهر تهران. سازمان نوسازی شهر تهران، تهران: نشر ری پور.
  2. بهرام‏پور، مهدی؛ بمانیان، محمدرضا (1391). تبیین الگوی جانمایی پایگاه‏های مدیریت بحران با استفاده از GIS (نمونه‏ی موردی: شهر تهران منطقه‏ی 3). دوفصلنامه‏ی علمی ـ پژوهشی مدیریت بحران، ش 1.
  3. سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران (1386). مجموعه دستورالعمل‏های مدیریت و بهره‏برداری و نگه‏داری پایگاه‏های پشتیبان مدیریت بحران. ویرایش بهار، 2-10.
  4. کریمی، اسدالله؛ دلاور، محمودرضا (1388). مدل تعیین تراکم مطلوب شهری با استفاده از سیستم‏های اطلاعات زمینی (LIS) (نمونه‏ی موردی: خمینی‏شهر اصفهان). نشریه‏ی هنرهای زیبا، ش 37.
  5. Moor, J. (2001). Cities at Risk. Habitat Debate, 7 (4), 1-6.
  6. UNISDR (2012). How To Make Cities More Resilient, A Handbook For Local Government Leaders. Contribution to the Global Campaign 2010-2015, Geneva, 25.
  7. مهدی‏پور، فاطمه؛ مسگری، محمدسعید (1386). الگویی برای مکان‏یابی بر اساس متدهای تصمیم‏گیری چندمعیاره در GIS. کنفرانس ژئوماتیک، تهران، 1-3.
  8. Enemark, Stig (2010). The Evolving Role of Cadastral Systems in Support of Good Land Governance. Aalborg University, Denmark, 5.
  9. محمدی، عسل (1384). مکان‏یابی مراکز امدادرسانی در شرایط وقوع زلزله با استفاده از GIS و روش ارزیابی چندمعیاری AHP. پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد برنامه‏ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، 1-12.
  10. شجاعی عراقی، مهناز؛ تولایی، سیمین (1390). مکان‏یابی بهینه‏ی پایگاه‏های پشتیبانی مدیریت بحران با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه‏ی موردی: منطقه‏ی 6 شهرداری تهران). مطالعات و پژوهش‏های شهری و منطقه‏ای، س 3، ش 10، 50-55.
  11. رضایی، محمدرضا؛ حسینی، سیدمصطفی (1393). مکان‏یابی مراکز امدادرسانی در شهر یزد با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه‏ای و GIS FUZZY. پژوهش‏های جغرافیای انسانی، دوره‏ی 46، ش 1، 89-91.
  12. اسلامی، علیرضا (1385). مکان‏یابی مراکز امداد و اسکان (نمونه‏ی موردی: منطقه‏ی یک شهرداری تهران). دومین کنفرانس بین‏‏المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه‏ی طبیعی، تهران، 6-10.
  13. مهاجری، محمد (1386). مکان‏یابی پایگاه‏های چندمنظوره‏ی پشتیبانی و مدیریت بحران پس از وقوع زلزله با استفاده از GIS (نمونه‏ی موردی: منطقه‏ی 17 شهر تهران). پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد برنامه‏ریزی شهری و منطقه‏ای، دانشگاه تهران، تهران، 94-108.
  14. Tuzkaya, Umut; Yilmazer, Kadriye (2014). An Integrated Methodology for Emergency Logistics Centers Location Selection Problem and Its Application for the Turkey Case. Journal of Homeland Security and Emergency Management, ISSN (Online) 1547-7355, ISSN (Print) 2194-6361, October, 1-3.
  15. Shouqiang, Wang (2013). Research on Location for Emergency Logistics Center Based on Node Cost, Advances in information Sciences and Service Sciences (AISS), vol. 5, no. 1, Jan, 348-349.
  16. Hong, Lio; Xiaohua, Zhang (2011). Study on Location Selection of Multi-Objective Emergency Logistics Center based on AHP. Published by Elsevier Ltd Open access under CC BY-NC-ND License, 1-4.
  17. Hoetmer, Gerard J. (1991). Emergency Management: Principles and Practice for Local Government. Washington, D. C.: International City Management Association, 1-3.
  18. پورمحمد، بهزاد؛ و دیگران (1383). بحران زمین‏لرزه و مدیریت آن. ماهنامه‏ی برنامه‏ریزی و مدیریت شهری، س 6، ش 68، 12-13.
  19. Enemark, Stig (2009). Sustainable Land Administration Infrastructures to Support Natural Disaster Prevention and Management. Ninth United Nations Regional Cartographic Conference for the Americas New York, 10-14 August, 1-12.
  20. آقامحمدی، حسین (1379). طراحی و پیاده‏سازی یک سیستم اطلاعات مکانی برای کاهش اثرات بحران زلزله. پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، گروه سیستم اطلاعات مکانی، تهران، 1-10.
  21. Jankowski, P. (1995). Integrating Geographical Information Systems and Multiple Criteria Decision-Making Methods. International Journal of Geographical Information Science, vol. 9, no. 3, 129-167.
  22. FIG (2006). The Contribution of the Surveying Profession to Disaster Risk Management, FIG. Publication no. 38, FIG Office, Copenhagen, Denmark.
  23. عسگری، علی؛ رازانی، اسد (1381). برنامه‏ریزی کاربری اراضی شهری (سیستم‏ها و مدل‏ها). همدان: نور علم، 20-30.
  24. یالپانیان، علی (1384). ارزیابی سازگاری کاربری اراضی با استفاده از سیستم LBCS (نمونه‏ی موردی: فاز یک شهر جدید پردیس). پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد برنامه‏ریزی شهری و منطقه‏ای، دانشگاه تهران، تهران، 100-118.
  25. American Planning Association (2013, January 2). Retrieved from http://www.planning. Org/lbcs/.
  26. Montenegro, Nuno et al. (2012). A Land Use Planning Ontology: LBCS, Future Internet. vol. 4, ISSN 1999-5903, 65-82.
  27. Serafim, O.; Gwo-Housing, T. (2004). Compromise Solution by MCDM Methods: A Comprehensive Analysis of VIKOR and TOPSIS. European Journal of Operational Research, 156, 445-455.
  28. اصغرپور، محمدجواد (1387). تصمیم‏گیری‏های چندمعیاری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 213-270.
  29. حکمت‏نیا، حسن؛ و دیگران (1390). کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‏ریزی شهری و ناحیه‏ای. تهران: انتشارات علم نوین.
  30. Kelemenis, A.; Askounis, D. (2010). A New TOPSIS-Based Multi-Criteria Approach to Personnel Selection. Expert Syst. Appl. 37 (7), 4999-5008.
  31. شایان، علی (1385). کاربرد تکنیک‏های تصمیم‏گیری چندمعیاره در انتخاب راهبرد مناسب جهت اجرای پروژه‏ی فنّاوری اطلاعات. تهران: سازمان مدیریت صنعتی ایران، 3.
  32. Naumann, Flex. (1998). Data Fusion and Data Quality, Institute fur Informatik. Humboldt-Universitat ZU Berlin, 8.
  33. مهندسین مشاور نقش جهان ـ پارس (1384). الگوی توسعه‏ی منطقه‏ی 6 شهرداری تهران. تهران: مرکز مطالعات و برنامه‏ریزی شهر تهران.
  34. شرکت پردازش و برنامه‏ریزی شهری تهران (1384). طرح تهیه‏ی پایگاه اطلاعات کاربری اراضی شهری بر اساس استاندارد LBCS، تهران.