تحلیل اولویت مکانی پایگا ه های پشتیبان مدیریت بحران زلزله بر مبنای استاندارد طبقه بندی زمین مرجع کاربری ها با استفاده از روش تاپسیس، مطالعه ی موردی: ناحیه ی 1 منطقه ی 6 شهرداری تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشگاه تهران، ایران .

2 دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشکده ی شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

رعایت نکردن اصول و ضوابط مکان‏یابی در برنامه‏ ریزی شهری ممکن است در هنگام وقوع زلزله خسارات جانی و مالی فراوانی به بار آورد. از جمله اقداماتی که به منظور کاهش آثار سوء بلایای طبیعی و غیرطبیعی محل توجه قرار گرفته، احداث پایگاه‏ های پشتیبان مدیریت بحران در سطح شهرها بوده است. یکی از موارد جالب توجه پیش از احداث این پایگاه‏ها انتخاب مکان احداث آن‏هاست؛ مکانی که خود ایمن ‏ترین مکان در هنگام بحران بوده و بتواند در حداقل زمان ممکن حداکثر کارایی را داشته باشد و از گسترده شدن دامنه‏ ی بحران جلوگیری کند. در پژوهش صورت‏ گرفته، ابتدا با بررسی نقش سیستم‏ های مدیریت زمین در مدیریت بحران و سپس با رعایت اصول مکان‏یابی پایگاه‏های پشتیبان، شاخص‏های تعیین اولویت مکانی پایگاه شناسایی و استخراج گردید. این شاخص ‏ها عبارت بودند از بافت فرسوده، سلسله‏ مراتب شبکه ‏ی دسترسی، همجواری‏ های سازگار و ناسازگار و تراکم جمعیتی و مسکونی که در کنار بحث کاربری زمین مورد تجزیه‏ وتحلیل قرار گرفتند اما، برای پرهیز از نگاه تک ‏بعدی به مقوله‏ ی کاربری زمین، از سیستم طبقه‏ بندی زمین مرجع کاربری‏ ها یا همان ال. بی. سی. اس. با ابعاد (فعالیت، عملکرد، ساختار، مالکیت و توسعه‏ی زمین) استفاده شد. سپس، با استفاده از تکنیک تاپسیس، اولویت مکانی پایگاه در سطح ناحیه تعیین و در انتها اطلاعات مربوط به بخشی از ناحیه، که اولویت اول احداث پایگاه معرفی شده بود، به نرم‏ افزار آرک جی. ای. اس. وارد و در نهایت مکان تقریبی احداث پایگاه معین شد.

کلیدواژه‌ها


  1. عندلیب، علیرضا (1386). نگاهی نو به راهبردها و سیاست‏های نوسازی بافت‏های فرسوده‏ی شهر تهران. سازمان نوسازی شهر تهران، تهران: نشر ری پور.
  2. بهرام‏پور، مهدی؛ بمانیان، محمدرضا (1391). تبیین الگوی جانمایی پایگاه‏های مدیریت بحران با استفاده از GIS (نمونه‏ی موردی: شهر تهران منطقه‏ی 3). دوفصلنامه‏ی علمی ـ پژوهشی مدیریت بحران، ش 1.
  3. سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران (1386). مجموعه دستورالعمل‏های مدیریت و بهره‏برداری و نگه‏داری پایگاه‏های پشتیبان مدیریت بحران. ویرایش بهار، 2-10.
  4. کریمی، اسدالله؛ دلاور، محمودرضا (1388). مدل تعیین تراکم مطلوب شهری با استفاده از سیستم‏های اطلاعات زمینی (LIS) (نمونه‏ی موردی: خمینی‏شهر اصفهان). نشریه‏ی هنرهای زیبا، ش 37.
  5. Moor, J. (2001). Cities at Risk. Habitat Debate, 7 (4), 1-6.
  6. UNISDR (2012). How To Make Cities More Resilient, A Handbook For Local Government Leaders. Contribution to the Global Campaign 2010-2015, Geneva, 25.
  7. مهدی‏پور، فاطمه؛ مسگری، محمدسعید (1386). الگویی برای مکان‏یابی بر اساس متدهای تصمیم‏گیری چندمعیاره در GIS. کنفرانس ژئوماتیک، تهران، 1-3.
  8. Enemark, Stig (2010). The Evolving Role of Cadastral Systems in Support of Good Land Governance. Aalborg University, Denmark, 5.
  9. محمدی، عسل (1384). مکان‏یابی مراکز امدادرسانی در شرایط وقوع زلزله با استفاده از GIS و روش ارزیابی چندمعیاری AHP. پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد برنامه‏ریزی شهری، دانشگاه تهران، تهران، 1-12.
  10. شجاعی عراقی، مهناز؛ تولایی، سیمین (1390). مکان‏یابی بهینه‏ی پایگاه‏های پشتیبانی مدیریت بحران با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعه‏ی موردی: منطقه‏ی 6 شهرداری تهران). مطالعات و پژوهش‏های شهری و منطقه‏ای، س 3، ش 10، 50-55.
  11. رضایی، محمدرضا؛ حسینی، سیدمصطفی (1393). مکان‏یابی مراکز امدادرسانی در شهر یزد با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه‏ای و GIS FUZZY. پژوهش‏های جغرافیای انسانی، دوره‏ی 46، ش 1، 89-91.
  12. اسلامی، علیرضا (1385). مکان‏یابی مراکز امداد و اسکان (نمونه‏ی موردی: منطقه‏ی یک شهرداری تهران). دومین کنفرانس بین‏‏المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه‏ی طبیعی، تهران، 6-10.
  13. مهاجری، محمد (1386). مکان‏یابی پایگاه‏های چندمنظوره‏ی پشتیبانی و مدیریت بحران پس از وقوع زلزله با استفاده از GIS (نمونه‏ی موردی: منطقه‏ی 17 شهر تهران). پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد برنامه‏ریزی شهری و منطقه‏ای، دانشگاه تهران، تهران، 94-108.
  14. Tuzkaya, Umut; Yilmazer, Kadriye (2014). An Integrated Methodology for Emergency Logistics Centers Location Selection Problem and Its Application for the Turkey Case. Journal of Homeland Security and Emergency Management, ISSN (Online) 1547-7355, ISSN (Print) 2194-6361, October, 1-3.
  15. Shouqiang, Wang (2013). Research on Location for Emergency Logistics Center Based on Node Cost, Advances in information Sciences and Service Sciences (AISS), vol. 5, no. 1, Jan, 348-349.
  16. Hong, Lio; Xiaohua, Zhang (2011). Study on Location Selection of Multi-Objective Emergency Logistics Center based on AHP. Published by Elsevier Ltd Open access under CC BY-NC-ND License, 1-4.
  17. Hoetmer, Gerard J. (1991). Emergency Management: Principles and Practice for Local Government. Washington, D. C.: International City Management Association, 1-3.
  18. پورمحمد، بهزاد؛ و دیگران (1383). بحران زمین‏لرزه و مدیریت آن. ماهنامه‏ی برنامه‏ریزی و مدیریت شهری، س 6، ش 68، 12-13.
  19. Enemark, Stig (2009). Sustainable Land Administration Infrastructures to Support Natural Disaster Prevention and Management. Ninth United Nations Regional Cartographic Conference for the Americas New York, 10-14 August, 1-12.
  20. آقامحمدی، حسین (1379). طراحی و پیاده‏سازی یک سیستم اطلاعات مکانی برای کاهش اثرات بحران زلزله. پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، گروه سیستم اطلاعات مکانی، تهران، 1-10.
  21. Jankowski, P. (1995). Integrating Geographical Information Systems and Multiple Criteria Decision-Making Methods. International Journal of Geographical Information Science, vol. 9, no. 3, 129-167.
  22. FIG (2006). The Contribution of the Surveying Profession to Disaster Risk Management, FIG. Publication no. 38, FIG Office, Copenhagen, Denmark.
  23. عسگری، علی؛ رازانی، اسد (1381). برنامه‏ریزی کاربری اراضی شهری (سیستم‏ها و مدل‏ها). همدان: نور علم، 20-30.
  24. یالپانیان، علی (1384). ارزیابی سازگاری کاربری اراضی با استفاده از سیستم LBCS (نمونه‏ی موردی: فاز یک شهر جدید پردیس). پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد برنامه‏ریزی شهری و منطقه‏ای، دانشگاه تهران، تهران، 100-118.
  25. American Planning Association (2013, January 2). Retrieved from http://www.planning. Org/lbcs/.
  26. Montenegro, Nuno et al. (2012). A Land Use Planning Ontology: LBCS, Future Internet. vol. 4, ISSN 1999-5903, 65-82.
  27. Serafim, O.; Gwo-Housing, T. (2004). Compromise Solution by MCDM Methods: A Comprehensive Analysis of VIKOR and TOPSIS. European Journal of Operational Research, 156, 445-455.
  28. اصغرپور، محمدجواد (1387). تصمیم‏گیری‏های چندمعیاری. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 213-270.
  29. حکمت‏نیا، حسن؛ و دیگران (1390). کاربرد مدل در جغرافیا با تأکید بر برنامه‏ریزی شهری و ناحیه‏ای. تهران: انتشارات علم نوین.
  30. Kelemenis, A.; Askounis, D. (2010). A New TOPSIS-Based Multi-Criteria Approach to Personnel Selection. Expert Syst. Appl. 37 (7), 4999-5008.
  31. شایان، علی (1385). کاربرد تکنیک‏های تصمیم‏گیری چندمعیاره در انتخاب راهبرد مناسب جهت اجرای پروژه‏ی فنّاوری اطلاعات. تهران: سازمان مدیریت صنعتی ایران، 3.
  32. Naumann, Flex. (1998). Data Fusion and Data Quality, Institute fur Informatik. Humboldt-Universitat ZU Berlin, 8.
  33. مهندسین مشاور نقش جهان ـ پارس (1384). الگوی توسعه‏ی منطقه‏ی 6 شهرداری تهران. تهران: مرکز مطالعات و برنامه‏ریزی شهر تهران.
  34. شرکت پردازش و برنامه‏ریزی شهری تهران (1384). طرح تهیه‏ی پایگاه اطلاعات کاربری اراضی شهری بر اساس استاندارد LBCS، تهران.