سنجش الگوی فضایی ادراک خطر به تفکیک محله‏ ها در شهر یزد

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس

2 کارشناسی ارشد شهرسازی، دانشگاه تربیت مدرس.

چکیده

طى ربع قرن گذشته، میلیون‏ها نفر از مردم جهان به‏ شدت تحت تأثیر انواع مخاطرات قرار گرفته ‏اند. امروزه مباحث مربوط به مشارکت شهروندان در کاهش آسیب‏ پذیری در برابر مخاطرات و تشکیل جوامعی تاب‏ آور توجه ویژه‏ای را به خود جلب کرده‏ اند. مدل مدیریت خطر بحران اجتماع محور (CBDRM) یک رویکرد مدیریتی پایین به بالاست که بر نقش کلیدی جوامع محلی و مشارکت آنان در فرآیند مدیریت خطرها تأکید دارد. در این میان، آنچه موجب مشارکت جوامع در اتخاذ تصمیماتی برای پیشگیری از خطرها و آمادگی در برابر آن‏ها می‏ شود، میزان و نحوه‏ ی ادراک خطرهای آن‏هاست. پژوهش حاضر به دنبال سنجش میزان ادراک خطر حوادث ناشی از بارندگی‏ های شدید شهری کویری چون یزد توسط اجتماعات مختلف شهری آن است تا بررسی کند سطوح مختلف ادراک خطر چه تأثیری در رفتارهای آن‏ها دارد؛ یا به عبارتی تصمیمات اجتماعات مختلف شهری با سطح درک متفاوت برای مشارکت در پیشگیری و آمادگی در برابر حوادث ناشی از بارندگی شدید چگونه است. برای این منظور، از پرسشنامه برای جمع ‏آوری داده‏ ها و از نرم‏ افزار SPSS و روش‏های آزمون T تک‏ نمونه ‏ای و تحلیل واریانس یک ‏طرفه در این نرم ‏افزار برای تحلیل داده ‏ها استفاده شده است. نتایج نشان داد که نه تنها بین محله‏ های مختلف شهری یزد در ادراک خطر تفاوت معناداری وجود دارد، بلکه تفاوت در درک ماهیت خطرها و عوامل مؤثر در آن نیز در رفتارهای ساکنان در تصمیم ‏گیری برای پیشگیری از خطر و آمادگی در برابر آن نیز بسیار مؤثر است.

کلیدواژه‌ها


  1. صالحی، اسماعیل؛ آقابابایی، محمدتقی؛ سرمدی، هاجر و دیگران (1390). بررسی میزان تاب‏آوری محیطی با استفاده از مدل شبکه‏ی علیت. محیط‏شناسی، س 37، ش ۵۹، ۹۹-۱۱۲.
  2. Gaillard, J. C. (2008). Alternative Paradigms of Volcanic Risk Perception: The Case of Mt. Pinatubo in the Philippines. Journal of Volcanology and Geothermal Research, 172, 315-328.
  3. مهندسین مشاور فرنهاد (1385). مطالعاتمربوطبهمدیریتبحران.
  4. مطهری، زینب السادات (1390). بررسیاثربخشیرویکرداجتماع‏محوردرمدیریتبحران نواحیشهری (مطالعهیموردی:محله‏یدیلمانمنطقه‏ی 20تهران. پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
  5. رضایی پرتو، کورش‏علی (1384). بررسی آسیب‏پذیری بافت‏های شهری در برابر بلایای طبیعی (زلزله، سیل) و ارائه‏ی راهکارهای لازم جهت کاهش اثرات آن (نمونه‏ی موردی: منطقه‏ی یک شهرداری تهران). پایان‏نامه‏ی کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
  6. رضایی، محمدرضا (1389). تبیین تاب‏آوری اجتماعات شهری به منظور کاهش اثرات سوانح طبیعی (زلزله) (مطالعه‏ی موردی: کلان‏شهر تهران). رساله‏ی دوره‏ی دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
  7. رفیعیان، مجتبی؛ رضایی، محمدرضا؛ عسگری، علی و دیگران (1389). تبیین مفهومی تاب‏آوری و شاخص‏سازی آن در مدیریت سوانح اجتماع‏محور (CBDM).  مدرس علوم، برنامه‏ریزی و آمایش فضا، دوره‏ی پانزدهم. ش 4، 19-41.
  8. پارسائیان، عاطفه (1392). سنجش تأثیر ادراک خطر برالگوی سکونتشهروندان در بافت‏های شهری یزد. پایان‏‏نامه‏ی کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران.
  9. http://www.ied.ethz.ch/newsletter/newsletter6/conference.
  10. مهندسین مشاور عرصه (1388). طرح جامع یزد گزارش نهایی، ج 1: بررسی منطقه و حوزه‏ی نفوذ و شناخت شهر.

11. Aberquez, I.; Murshed, Z. (2006). Field Practitioners Handbook. Klong Luang, Pathumthani: Asian Disaster Preparedness Center (ADPC).

12. Cutter, S. L. et al. (2008). A Place-Based Model for Understanding Community Resilience to Natural Disasters. Global Environmental Change, 1-9.

13. Buckle, P. (2000). New Approaches to Assessing Vulnerability and Resilience. Australian Journal of Emergency Management, Victoria: EMA, 8-12.

14. Hampel, J. (2006). Different Concepts of Risk-A Challenge for Risk Communication. International Journal of Medical Microbiology, 296, 5-10.

15. Aven, T.; Kristensen, V. (2005). Perspectives on Risk: Review and Discussion of the Basis for Establishing a Unified and Holistic Approach. Reliab. Eng. Syst. Safe 90, 1-14.

16. Paradise, T. R. (2005). Perception of Earthquake Risk in Agadir, Morocco: A Case Study from a Muslim Community. Environmental Hazards 6, 167-180.

17. Bo Meng, M. L.; Hua Yan Liufu, W. W. (2013). Risk Perceptions Combining Spatial Multi-Criteria Analysis in Land-Use Type of Huainan City. Safety Science 51, 361-373.

18. Sjoberg, L. (2006). Will the Real Meaning of Affect Please Stand up? J. Risk Res. 9, 101-108.