پهنه‏ بندی شدت خطر بیابان‏زایی منطقه‏ ی مزینان سبزوار از منظر معیار خاک با استفاده از مدل ESAs

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری تخصصی بیابان‌زدایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان

چکیده

بیابان‏زایی یکی از بزرگ‏ترین چالش‏های زیست‏محیطی زمان ما به ‏شمار می‏رود. این پدیده یک مسئله‌ی جهانی است و پیامدهای جدی آن بر تنوع زیستی، ایمنی محیط‌زیست، ریشه‌کنی فقر، ثبات اجتماعی ـ اقتصادی و توسعه‌ی پایدار در سراسر جهان تأثیرگذار است. مناسب‏ترین روش برای تعیین شدت خطر بیابان‌زایی، استفاده از مدل‏های تجربی است. برای بررسی شدت بیابان‌زایی در منطقه‌ی مزینان، از معیار خاک مدل ESAs استفاده شد. برای این منظور، ابتدا نقشه‌ی واحدهای کاری (رخساره‏های ژئومورفولوژی) با استفاده از نقشه‏های شیب، زمین‏شناسی، ارتفاع، پوشش گیاهی، کاربری و همچنین تصاویر ماهواره‏ای لندست 5 (Landsat 5) و گوگل ارث (Google Earth) تهیه گردید؛ سپس در هر واحد کاری ارزش‏های هر شاخص در معیار خاک مشخص شد و از میانگین هندسی ارزش شاخص‏ها، نقشه‌ی شدت بیابان‌زایی منطقه به دست آمد. نتایج نشان داد که معیارهای زهکشی و درصد سنگریزه‌ی سطحی با میانگین وزنی 51/1 و 50/1 بیشترین تأثیر را در بیابان‌زایی منطقه دارند. منطقه‌ی مزینان سبزوار با استفاده از این مدل به چهار کلاس بی‏اثر، بالقوه، شکننده و بحرانی تقسیم شد که بیشترین سطح منطقه را کلاس شکننده (04/38 درصد) به خود اختصاص داد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Mapping of desertification hazard intensity based on soil index using ESAs methodology in Mazinan of Sabzevar

نویسنده [English]

  • Esmaeil Silakhori
PhD Student of Combating Desertification, Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources, Gorgan, Iran
چکیده [English]

Desertification is a phenomenon that ranks among the greatest environmental challenges of our time. This phenomenon is a global issue, with serious implications worldwide for biodiversity, eco-safety, poverty eradication, socio-economic stability and sustainable development. The most suitable methods for desertification assessment intensity considered to be experimental models. In order to evaluate desertification in Mazinan region, the soil criterion of ESAs model was used. For this purpose, work unit map (geomorphologic facies) was created using slope, geology, elevation, vegetation cover, land use, Landsat 5 satellite imagery and Google Earth data. Then, in each work unit, soil criterion was assessed based on the selected indices. Then, desertification intensity map of the region was obtained using the geometric average of all indices. The results showed that drainage condition and Rock's fragments have the most severe impacts on desertification with weighted mean of 1.51, and 1.50, respectively. Mazinan region was divided into four classes of Non-classified, Potential, Fragile, and Critical classes which the largest area of the region is covered by Fragile class (38.04 %).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Desertification
  • Hazard
  • ESAs model
  • Mazinan region