شناسایی کارکردهای رسانه ‏های جمعی در مدیریت بحران‌ بلایای طبیعی بر اساس فرایند تحلیل شبکه‏ ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه مدیریت رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 پژوهشگر، دانشگاه صنعتی مالک اشتر

3 استادیار، دانشگاه صنعتی مالک اشتر

چکیده

بلایای طبیعی جزء جدانشدنی زندگی بشر است و در طول تاریخ تلاش‏های فراوانی برای مقابله با این حوادث به عمل آمده است. قابلیت‏های گسترده‏ی رسانه‏ها در جذب مخاطب انبوه و شکل‏دهی به افکار عمومی، آن‏ها را به ابزاری توانمند در مدیریت بحران‏ تبدیل کرده است. بر این اساس هدف این پژوهش شناسایی کارکرد رسانه‏های جمعی در کاهش نیازهای جامعه در مراحل سه‏گانه‏ی بحران‏های طبیعی است. تحقیق حاضر نوعی آینده‏پژوهی است که در آن تلاش‏ شده است نیاز مخاطبان و کارکردهای رسانه در شرایط بحرانی پیش‏بینی و شناسایی گردد تا بر اساس آن سیاست‏گذاران رسانه‏ای برنامه‏ریزی‏های لازم را صورت دهند؛ بنابراین از دو روش دلفی و رویکرد تأثیرات متقابل بهره‏گیری شده است. یافته‏های تحقیق نشان می‏دهد که نیازهای مخاطبان در مرحله‏ی پیش از بحران شامل نیاز به آمادگی، آگاهی و اطمینان است. مرحله‏ی حین بحران شامل نیاز به اطلاعات، امنیت و همبستگی و مرحله‏ی پس از بحران شامل نیاز به پیگیری، امید و یادگیری است. کارکرد رسانه‏ها متناظر با هر یک از نیازها عبارتند از مرحله‏ی پیش از بحران شامل آموزش مصون‏ساز، آگاه‏سازی و دیده‏بانی؛ مرحله‏ی حین بحران شامل خبررسانی، دروازه‏بانی و همراه‏سازی و مرحله‏ی پس از بحران شامل پاسخ‏طلبی، تحلیل‏گری و آرامش‏بخشی. برای تعیین مهم‏ترین کارکردها و اولویت‏گذاری در برنامه‏های عملی رسانه‏های جمعی، به‌منظور مدیریت بحران بلایای طبیعی، از روش تحلیل شبکه‏ای استفاده‏ شده است. بر اساس این تحلیل سه کارکرد آگاهی‏بخشی، خبررسانی و تحلیل‏گری از اهمیت بیشتری نسبت به سایر کارکردها برخوردارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identifying and prioritizing the functions of mass media in disaster management by using Analytic Network Process

نویسندگان [English]

  • Ehtesham Rashidi 1
  • Mehdi Nouri 2
  • Mohammad Ali Nekooie 3
1 Assistant Professor, Department of Media Management, Islamic Azad University-Science and Research Branch, Tehran, Iran
2 Researcher, Malek ashtar University of Technology, Tehran, Iran.
3 Assist. Prof., Malek ashtar University of Technology, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Natural disasters have always been an integral part of human life, and throughout history has been much attempted to manage it. In this regard, the mass media is an important tool that can play different roles at stages of the crisis. The aim of this research is to identify the functions of media in natural disaster management. To understand the theoretical foundations, literature on crisis management and media were reviewed. Then, the conceptual model was conducted according to the theoretical framework. This research is a future study that was carried out using the Delphi method and system of pairwise comparisons. It aims to identify audience needs and media functions. The research model consists of three parts: stages of the crisis, audience needs and media functions. The findings indicate that at the pre-crisis stage, the audiences' needs include preparation, awareness and confidence. At the crisis response stage, they need information, security and solidarity, and at the post-crisis stage, their needs include officials' faithfulness to commitments, raising hope and reinforcement learning. Media functions for these needs include: In the pre-crisis (Training, Warning and Monitoring), the crisis response (Reporting, Gatekeeping and Accompanying) and the post-crisis (Demanding, Interpreting, and Comforting). Analytic network process (ANP) was used to determine the most important functions of the mass media in disaster risk management. The results from this analysis showed that the three functions warning, reporting, and interpreting are more important than other functions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • natural disaster
  • Mass Media
  • media planning
  • ANP
  • Delphi method