مدیریت بحران

مدیریت بحران

شناسایی پیشران‌های مؤثر بر مدیریت بحران در بافت مرکزی شهر شیراز با رویکرد پدافند غیرعامل

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مدیریت شهری واحد شیراز
2 عضو هیت علمی گروه شهرسازی و معماری دانشگاه ازاد واحد شیراز
چکیده
وجود انواع آسیب‌ها و بلایای طبیعی و غیرطبیعی از زمان آغاز حیات بشر، او را به سمت کشف راه‌هایی به‌منظور کاهش آسیب‌های ناشی ازبلایای طبیعی و برنامه‌ریزی برای جلوگیری از آسیب بیشتر به زیرساخت‌ها و نیروی انسانی نموده‌است. بافت تاریخی در شهرهای ایران در زمینه مدیریت بحران، یکی از چالش‌های جدی دستگاه‌های متولی بوده‌است. شهر شیراز ، دارای بافت تاریخی- فرهنگی گسترده با عناصری بسیار ارزشمند است که در گذر ایام و به دلایل مختلف از جمله مشکلات کالبدی و ریزدانگی بافت، ناپایداری ساختمان‌ها، نداشتن زیرساخت‌های شهری مناسب از جمله دسترسی های کم عرض و ارگانیک ، نبود فضاهای باز به منظور استفاده اهالی در مواقع بحران، نداشتن فاضلاب و دیگر مشکلات اجتماعی و اقتصادی از نمونه های شاخصی است که ضرورت تمهیدات موثر در مدیریت بحران در آن آشکار است . این پژوهش با هدف شناسایی پیشران‌های مؤثر بر مدیریت بحران در بافت مرکزی شیراز با روش رویکرد ترکیبی (کیفی- کمی) انجام یافته است. ابتدا با استفاده از مطالعۀ پژوهش‌های صورت‌گرفته در زمینۀ مشکلات و راهکارهای بهبود بافت فرسوده و تاریخی، اقدام به استخراج معیارها و شاخص‌ها نموده و با استفاده از روش تحلیل اثرات متقابل در نرم‌افزار میک مک، مهم‌ترین معیارهای تأثیرگذار درحوزۀ مدیریت بحران در بافت مرکزی شهر، شناسایی گردید. از جملۀ این عوامل می‌توان به رعایت حریم آثار باستانی، کاربری وضع موجود، ریزدانگی قطعات، رعایت حریم قنوات و مسیل‌ها، قابلیت توسعۀ معابر، به عنوان اثرگذارترین معیارها به اشاره کرد سپس با توجه به رویکرد پدافند غیرعامل، راهکارهایی در جهت مدیریت بحران در نمونه موردی، ارائه شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Identifying the drivers of crisis management in the central context of Shiraz with a passive defense approach

نویسندگان English

Sadegh Karimi Baseri 1
marjan shahabzadeh 2
1 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد مدیریت شهری واحد شیراز
2 Faculty member of the Department of Urban Planning and Architecture, Azad University, Shiraz Branch
چکیده English

The historical context in Iranian cities in the field of crisis management has been one of the serious challenges of the trustees. The city of Shiraz has a wide historical-cultural context with very valuable elements that over time and for various reasons such as physical problems and micro-fineness of the texture, instability of buildings, lack of proper urban infrastructure, including narrow and organic accesses, Lack of open spaces for residents to use in times of crisis, lack of sewage and other social and economic problems are significant examples in which the need for effective measures in crisis management is obvious. The aim of this study was to identify the drivers of crisis management in the central part of Shiraz using the mix method. First, by studying the researches done in the field of problems and solutions to improve the worn and historical texture, to extract the criteria and indicators and by using the interaction analysis method in Mick Mac software, the most important criteria Influential in the field of crisis management in the central part of the city was identified. Among these factors, we can mention the observance of the privacy of ancient monuments, the landuse of the current situation, Fine-grained plots, the observance of the privacy of Aqueducts and canals, The potential for improved access, as the most important and effective criteria Then, according to the passive defense approach, solutions for crisis management were presented in a case study.

کلیدواژه‌ها English

"passive defense"
" crisis management "
" Shiraz 8 of Shiraz"
" structural analysis method "
  1. شفقی، س. (1376). شناخت بافت‌های قدیمی شهر. مجموعه مقالات همایش تخصصی بافت­‌های شهری، سمینار توسعه پایدار شهری در تبریز.
  2. وارثی، ح.، تقوایی، م.، رضایی، ن. (1391). ساماندهی بافت فرسوده شهری (نمونه موردی شهر شیراز).
  3. اسماعیلی شاهرخت، م.، تقوایی، ع (1390). ارزیابی آسیب‌پذیری شهر با رویکرد پدافند غیرعامل با استفاده از روش دلفی؛ نمونه موردی: شهر بیرجند. مجله مدیریت شهری و روستایی، پاییز و زمستان، شماره 28، صص 110-93.
  4. Movahhedinia, J. (2009): Principles of Passive Defense, Passive Defense Engineering Research Institute, Third Edition, Malek Ashtar University of Technology. [In Persian].
  5. Mohhammadi Dehcheshme, M. (2013): Safety and Urban Passive Defense, Ahvaz: Shahid Chamran University Press. [In Persian].
  6. Hill C.& Jones G(1995):Strategic management theory، Houghton Mifflin Company.
  7. Conkey،D(1987)،Planning for uncertainty،Business Horizons Journal.
  8. Reynolds, B., and Seeger, M.W., (2005), Crisis and Emergency Risk Communication as an Integrative Model, Journal of Health Communication: International Perspectives, 10(1):43-55.
  9. Health،Robert(1998)،Dealing with the complete crises-the crises management shell structure، safety science 30،139-150.
  10. نورایی، ه.، رضایی، ن.، عباس‌­پور، ر (1390). ارزیاب و تحلیل مکانی کارآیی شبکه‌­های ارتباطی محلی پس از زمین‌لرزه از منظر پدافند غیرعامل. مجله علوم و فناوری‌­های پدافند غیرعامل، سال دوم، شماره 3، صص 160-151.
  11. جوزی خمسلویی، ع. (1390). ارزیابی و طراحی پدافند غیرعامل در محیط شهری (مطالعه موردی: مسیرهای هشت­گانه راه‌پیمایی شهر اصفهان). پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان.
  12. اشتیاقی، ع.، مهبودی، م (1392). مدیریت بحران و سوانح طبیعی در بافت‌های فرسوده تاریخی (نمونه موردی: بافت تاریخی شیراز). ششمین کنگره انجمن ژئوپولتیک ایران پدافند غیرعامل، مشهد.
  13. ملکی، ک.، برندکام، ف. (1391). دفاع و امنیت شهری از منظر پدافند غیرعامل و خلق فضاهای دفاع‌­پذیر بر پایه شهر امن(از گذشته تا به امروز)، فصل‌نامه سپهر، دوره بیست‌ویکم، شماره 81، صص 103-91.
  14. محمدی سوادکوهی، خ. (1390). بررسی وضعیت واحدهای مسکونی شهرسازی به‌منظور برنامه‌ریزی و مدیریت بحران. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، رشته جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان.
  15. Dreier, Peter (2003): American urban crisis, a decade after the Los Angeles riots, National Civic Review, vol. 29, No. 1, Los Angeles.
  16. Hosseini, S, 5 (2007): Developing passive defense standards in public place architecture, Research and Urban planning, Vol 8, No, 30, pp 101-120. [In Persian].
  17. Pourmohhammadi, M, R, Shefaati, A, Maleki, K. (2011): Required passive defense in urban and regional planning, Third National Conference on Passive Defense, May 7 and 8, Ilam University. [In Persian].
  18. شیراوژن، س. (1386). ساماندهی بافت‌های فرسوده شهری با رویکرد مدیریت بحران زلزله. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، رشته برنامه‌ریزی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان.
  19. صنیعی، ر. (1385). تحلیل فضایی آسیب‌پذیری و مدیریت بحران زلزله در بخش مرکزی تهران (مناطق 11و12) با استفاده از GIS. پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد، گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان.
  20. Mirzaei, H. Yavar, B. Mirtaheri, M. (2008): lessons learn from disaster management in sistan drough along the world 7 intrnational pora, davos, Switzerland.
  21. Kamelifar, M. J. (2018): Analysis of Knowledge-based Urban Governance and It’s Impact on Promoting Crisis Management System Performance in Tabriz Metropolis, PhD Thesis in Geography and Urban Planning, Ahvaz, Shahid Chamran University. [In Persian].
  22. اصغریان جدی.، میرهاشمی، ا (1394). دانش بومی پدافند (دفاع) غیرعامل در معماری و شهرسازی دوره­های تاریخی ایران و نمونه‌های تکامل‌یافته این تجربه‌ها. دوفصل‌نامه دانش‌­های بومی ایران، سال دوم، شماره 3، بهار و تابستان، صص 36-1.
  23. محمدخانی، ا.، کمری، م (1384). چگونگی به‌کارگیری اصول پدافند غیرعامل در طراحی‌­های معماری. دومین کنفرانس بین‌المللی رویکردهای نوین در علوم، مهندسی و تکنولوژی، ترکیه، استانبول، مؤسسه پندار همایش پارس.
  24. هوایی، غ (1393). ارزیابی ضوابط و الزامات شهرسازی در کشور با دیدگاه پدافند غیرعامل، اولین همایش ملی مهندسی سازه ایران، تهران، انجمن مهندسی سازه ایران.
  25. امان‌پور، س. محمد یده‌چشمه، م. علیزاده م. (1395). ارزیابی آسیب‌پذیری زیرساخت‌های شهری کوهدشت با رویکرد پدافند غیرعامل. فصل‌نامه علمی پژوهشی مطالعات جغرافیایی، دوره 24، شماره 94
  26. افتخاری، س. اعتمادی، م. حسینی، س.  (1394). نقش مؤثر پدافند غیرعامل در مدیریت بحران.
  27. خمر، ا. رخشانی، غ. (1392). نقش راهکارهای مدیریت بحران در جهت کاهش خسارات ناشی زلزله از مطالعه موردی: شهر خرم­آباد. جغرافیا و توسعه، شماره 41 .
  28. Naganoh, M., Taniai, M., ichi ikeda, J. (2018). Earthquake risk management and emergency responsescenario simulator. [https://www.iitk.ac.in/nicee/wcee/article/2024.pdf.
  29. علمداری، ش. 1389. الگوها و دیدگاه‌ها در مدیریت بحران. تهران: انتشارات بوستان حمید.
  30. رنجبر، ه.، و حق‌دوست، ع.، و صلصالی، م.، و خوشدل، ع.، و سلیمانی، م.، و بهرامی، ن. (1391). نمونه‌گیری در پژوهش‌های کیفی: راهنمایی برای شروع. مجله دانشگاه علوم پزشکی ارتش جمهوری اسلامی ایران
  31. ربانی، طاها .(1391). روش تحلیل ساختاری، ابزاری برای شناخت و تحلیل متغیرهای مؤثر بر آینده موضوعات شهری. اولین همایش ملی آینده‌پژوهی، 215 - 213 ، تهران: دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.
  32. Godet, M (2006). Creating futures: Scenario planning as a strategic management tool. France: Economical Publish.
  33. زالی, نادر. (1390). آینده‌نگاری راهبردی و سیاست‏گذاری منطقه‌ای با رویکرد سناریونویسی. فصل‌نامه مطالعات راهبردی, 14(54), 33-54.
  34. Godet, Michel (1991). From Anticipation to Action. Paris: UNESCO Publishing.
  35. روحانی آ. آجرلو س. (1394). آموزش نرم‌افزار میک‌مک. نشر آرنا: تهران.
  36. بازنگری طرح تفصیلی شهر شیراز (1390). مطالعه وضعیت موجود منطقه تاریخی- فرهنگی شهرداری شیراز.
  37. طرح مطالعاتی محله بندی شهر شیراز با رویکرد توسعه همگون و متوازن(1396) ، دفتر برنامه و بودجه شهرداری شیراز
دوره 11، ویژه نامه پدافند
ویژه نامه پدافند
اسفند 1401
صفحه 127-148

  • تاریخ دریافت 24 فروردین 1400
  • تاریخ بازنگری 24 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1401