مدیریت بحران

مدیریت بحران

رتبه‌بندی مناطق پنجگانه شهر رشت جهت افزودن ایستگاه‌های جدید آتش‌نشانی به روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی دانشگاه گیلان
چکیده
سرویس های آتش‌نشانی، باید سرعت بالایی از خدمات را برای اطمینان از ایمنی عمومی ارائه دهند. این سرویس ها معمولاً از طریق وسایل نقلیه مستقر در ایستگاه های آتش‌نشانی ارائه می شوند. یکی از نکات بسیار مهم در این رابطه، محل قرار گرفتن این ایستگاه ها در سطح شهر است؛ به‌نحوی‌که دارای بالاترین تأثیرگذاری در خدمت‌رسانی در هنگام وقوع حوادث باشند. در همین رابطه جهت اولویت‌بندی مناطق پنج‌گانه شهر رشت جهت ایجاد و یا افزودن ایستگاه های آتش‌نشانی پنج معیار؛ وسعت منطقه، جمعیت، ترافیک، کاربری اراضی و پتانسیل خطر به‌عنوان شاخص‌های تصمیم‌گیری در نظر گرفته شد. جامعه مدنظر جهت نمونه‌گیری، آتش نشانان شهر رشت بود که بر همین اساس از هر منطقه یک ایستگاه به‌عنوان نمونه و از هر ایستگاه دو آتش نشان (درمجموع 10 آتش نشان) در نظر گرفته شدند و از ابزار پرسشنامه جهت دریافت اطلاعات استفاده گردید. در همین راستا از روش تصمیم‌گیری چندمعیاره AHP فازی برای رتبه بندی مناطق استفاده گردید. بر اساس نتایج حاصل، منطقه چهار با وزنی معادل (0.305)، منطقه یک (0.210)، منطقه پنج (0.174)، منطقه سه (0.173) و منطقه دو (0.136) به ترتیب به‌عنوان رتبه اول تا آخر اهمیت احداث ایستگاه جدید، اولویت بندی شدند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Applying Fuzzy AHP Method for Ranking of Rasht Districts for Adding New Fire Stations

نویسنده English

Mojtaba Moradi
چکیده English

Firefighting services must provide a high rate of relief to ensure public safety. These rescue services are usually provided by vehicles stationed at fire stations. One of the most important issues in this regard is the location of these stations in the metropolitan area, so that they have the highest impact for emergency relief. To prioritize the five districts of Rasht to create or add new fire stations, five indices: area size, population, traffic, land usage and risk capability were considered as decision indicators. The statistical population for sampling was firefighters in Rasht. One station from each district and two firefighters from each district (10 firefighters in total) were selected as samples. The Questionnaire was used for data collection. Fuzzy AHP multi-criteria decision making method was used to rank areas of Rasht city. According to the results, the fourth zone with equal weight (0.305), first zone (0.210), fifth zone (0.174), third zone (0.173) and the second zone (0.136) were prioritized for construction of the new station, respectively.

کلیدواژه‌ها English

Multi Criteria Decision Making
Fire Station
Districts Ranking
Fuzzy AHP
[1]      ر. حیدری و م. رستمی, “ارزیابی و ارائه الگوی بهینه مکان‌یابی به‌منظور تأسیس ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از GIS (مطالعه موردی: شهر کرمانشاه),” مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی, vol. 9, no. 29, pp. 87–99, Feb. 1393.
[2]      م. خان احمدی, م. عربی, ع. وفایی نژاد و ه. رضائیان, “مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از تلفیق منطقFuzzy و AHP در محیط GIS (مطالعه موردی: ناحیه 1 منطقه 10 تهران),” فصل‌نامه علمی-پژوهشی اطلاعات جغرافیایی «سپهر», vol. 23, no. 89, pp. 88–98, Apr. 1393.
[3]      ک. ا. زیاری, م. رضایی و م. مسعودی, “تحلیل و ارزیابی مشکلات مدیریتی شهرهای کوچک و میانی (نمونه موردی: شهر ایلام),” فصل‌نامه علمی-ترویجی فرهنگ ایلام, vol. 15, no. شماره 44 و 45, pp. 37–57, Mar. 2014.
[4]      م. شکوهی اجزا, ح. شایانو م. ه. درودی, “مکان‌یابی بهینه ایستگاه‌های آتش‌نشانی در شهر مشهد,” مجله جغرافیا و مخاطرات محیطی, vol. 11, no. 3, pp. 107–128, 1393.
[5]      م. شاهسونی, ن. شریفی و ح. وارثی, “مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با تلفیق مدل همپوشانی شاخص‌ها و فرآیند تحلیل سلسله‌مراتبی,” فصل‌نامه علمی پژوهشی امداد و نجات, vol. 7, no. 3, pp. 56–72, Oct. 139AD.
[6]      P. Chaudhary, S. K. Chhetri, K. M. Joshi, B. M. Shrestha, and P. Kayastha, “Application of an Analytic Hierarchy Process (AHP) in the GIS interface for suitable fire site selection: A case study from Kathmandu Metropolitan City, Nepal,” Socio-Economic Planning Sciences, vol. 53, pp. 60–71, Mar. 2016.
[7]      L. Yang, B. F. Jones, and S.-H. Yang, “A fuzzy multi-objective programming for optimization of fire station locations through genetic algorithms,” European Journal of Operational Research, vol. 181, no. 2, pp. 903–915, Sep. 2007.
[8]      O. Senvar, I. Otay, and E. Bolturk, “Hospital Site Selection via Hesitant Fuzzy TOPSIS,” IFAC-PapersOnLine, vol. 49, no. 12, pp. 1140–1145, Jan. 2016.
[9]      L. Li et al., “A fuzzy analytic hierarchy process (FAHP) approach to eco-environmental vulnerability assessment for the danjiangkou reservoir area, China,” Ecological Modelling, vol. 220, no. 23, pp. 3439–3447, Dec. 2009.
[10]    M. Z. Naghadehi, R. Mikaeil, and M. Ataei, “The application of fuzzy analytic hierarchy process (FAHP) approach to selection of optimum underground mining method for Jajarm Bauxite Mine, Iran,” Expert Systems with Applications, vol. 36, no. 4, pp. 8218–8226, May 2009.
[11]    ز. فنی و ع. روشن, “مکان‌گزینی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با رویکرد پدافند غیرعامل مطالعه موردی: شهر بهبهان,”‌‌ فصل‌نامه علمی-پژوهشی اطلاعات جغرافیایی سپهر, vol. 26, no. 101, pp. 81–92, May 1396.
[12]    د. شیشه‌بری, ن. اصغری آخا, ا. یوسفی بابادی و ن. سلیمی, “مکان‌یابی پایدار بیمارستان با رویکرد پدافند غیرعامل به‌روش ترکیبی AHP-TOPSIS,” فصل‌نامه پدافند غیرعامل, vol. 7, no. 4, pp. 33–46, Dec. 1395.
[13]    م. مولائی قلیچی, ه. جوادزاد اقدم, ب. نجف پور و ص. اسدی, “مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی جهت خدمات‌رسانی در فوریت‌های امدادی بر اساس مدل‌های MCDM و Gis (مطالعه موردی: منطقه 8 تهران),” in دومین کنفرانس برنامه‌ریزی و مدیریت محیط زیست, 1391, vol. 02.
[14]    ز. هادیانی و ش. کاظمی‌زاد, “مکان‌یابی ایستگاه‌های آتش‌نشانی با استفاده از روش تحلیل شبکه و مدل AHP در محیط  GIS مطالعه موردی: شهر قم,” vol. 8, no. 17. جغرافیا و توسعه, pp. 99–112, 01-Jan-1389.
[15]    آ. قاضی عسگری و م. ورشوساز, “ارائه روشی مناسب جهت مکان‌یابی پارکینگ عمومی,” in همایش ژئوماتیک ۸۳, 1383.
[16]    ه. نورایی و ن. ستاری, “تحلیل میزان رویدادمداری مناطق 15گانه کلان‌شهر اصفهان با تأکید بر زیرساخت‌های رویداد,” نشریه هنرهای زیبا-معماری و شهرسازی, vol. 22, no. 4, pp. 45–56, Feb. 1396.
[17]    ح. دانش‌پور, ن. سعیدی رضوانیو م. ر. بذرگر, “ارزیابی مناطق 11گانه شهر شیراز به‌لحاظ شاخص شکوفایی شهری با استفاده از مدل FAHP,” فصل‌نامه علمی -پژوهشی پژوهش و برنامه‌ریزی شهری, vol. 9, no. 33, pp. 17–32, Jun. 1397.
[18]    س. علوی, م. مولانی قلیچی, ه. جوادزاد اقدم و ب. نجف‌پور, “اولویت‌بندی فضایی سیستم مدیریت یکپارچه مناطق شهری (مطالعه موردی: مناطق 22‌گانه شهر تهران),” نشریه جغرافیا و برنامه‌ریزی, vol. 19, no. 51, pp. 247–266, Apr. 1394.
[19]    ع. چهرقان و م. رجبی, “تعیین مکان بهینه در فضای گسسته با استفاده از سیستم اطلاعات مکانی و سیستم‌های استنتاج فازی,” نشریه علمی-ترویجی مهندسی نقشه‌برداری و اطلاعات مکانی, vol. 4, no. 1, pp. 1–14, 1391.
[20]    م. شریفی, م. گنجی افسوران, م. محمدی و ﻣﺮﯾﻢ ﺷﻪﺑﺎﻻی ﭘﯿﺸﺨﺎﻧﯽ, آمارنامه شهرداری رشت 1395. رشت: سپیدرود, 1396.
[21]    ‌مجید یاسوری, ر. ویسی,‌ ‌مژگان سبب‌کار و‌ ‌مریم محمدی, “بررسی نقش گسترش فیزیکی شهر رشت در ایجاد تغییرات کاربری اراضی حاشیه شهر,” مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی, vol. 30, no. 10, pp. 99–112, Mar. 1394.
[22]    م. اصغرپور, تصمیم‌گیری‌های چند معیاره. تهران: دانشگاه تهران, 1397.
[23]    م. مؤمنی, مباحث نوین تحقیق در عملیات. تهران: مؤلف, 1396.
دوره 11، ویژه نامه پدافند
ویژه نامه پدافند
اسفند 1401
صفحه 41-56

  • تاریخ دریافت 29 شهریور 1398
  • تاریخ بازنگری 29 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش 01 بهمن 1401