مدیریت بحران

مدیریت بحران

بررسی رویکردهای حاکمیت قانون برای اعمال فیلترینگ در فضای مجازی با بحران‌ها و تهدیدهای اجتماعی

نوع مقاله : مقاله علمی - پژوهشی

نویسندگان
1 گروه حقوق عمومی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 مدیر گروه حقوق عمومی واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
3 هیئت علمی گروه حقوق عمومی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
حاکمیت قانون از جمله مفاهیم مهم حقوق عمومی است که در دهه‌های اخیر در محافل حقوقی، سیاسی و حتی اجتماعی مورد استقبال زیادی قرار گرفته است. حاکمیت در فضای واقعی قابلیت تحقق و شناسایی آسان‌تری دارد؛ در حالی که در فضای مجازی به دلیل ویژگی‌هایی چون غیرملموس، الکترونیکی بودن و همچنین بی‌مفهوم بودن عنصر زمان و مکان تحقق حاکمیت به شکل مرسوم آن ممکن نیست. به‌طور کلی 3 رویکرد حاکمیت قانون در فضای مجازی وجود دارد و نحوه اعمال و تحقق آن به دلیل ویژگی‌های وجودی و ماهیتی فضای مجازی در جوامع مختلف متفاوت و با چالش مواجه است. ایران هم از این قاعده مستثنی نبوده و نحوه اعمال حاکمیت قانون باعث به‌وجود‌ آمدن تنش‌ها و بحران‌های اجتماعی شده است. پژوهش‌ حاضر به‌لحاظ هدف کاربردی از منظر ماهیت داده‌ها کمّی و به‌لحاظ روش پیمایشی است. اگرچه مسئله مورد بررسی پژوهش محدود به عرصه مکانی مشخصی نیست و مرتبط با ساختار‌های مدیریتی کلان کشور است، اما جامعه آماری آن نخبگان، خبرگان و کارشناسان سازمان‌های حقوقی مرتبط با موضوع پژوهش در استان همدان است. ابزار تحقیق علاوه بر منابع کتابخانه‌ای پرسش‌نامه محقق ساخته بود که اعتبار آن به روش صوری و پایایی آن با استفاده از آزمون آلفای کرونباخ بررسی و تأیید شد. یافته‌ها نشان داد که بین رویکردهای سنتی(حقوقی)، جدید یا غیرحقوقی و حقوقی بر مبنای فیلترینگ و اصلاح ساختار فنی اینترنت با کاهش بحران و تهدیدهای اجتماعی رابطه وجود دارد. به بیان دیگر، رویکردهای حقوقی و اعمال حاکمیت قانون در فضای مجازی چه از بعد زمانی و چه رویه‌ای سبب کاهش تنش و بحران‌های اجتماعی می‌شوند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Examining the rule of law approaches to filtering in cyberspace with crises and social threats

نویسندگان English

Hamid Mirzaei 1
Mehdi Shabannia Mansour 2
Ali Akbar Gorji Azandariani 3
1 Department of Public Law, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Director of Public Law Department, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
3 Faculty of Public Law, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

The rule of law is one of the most important concepts of public law that has been widely welcomed in recent decades in legal, political and even social circles. Sovereignty in real space is easier to realize and identify, while in cyberspace, due to features such as intangible and electronic, as well as the incomprehensibility of the element of time and place, the realization of sovereignty in its conventional form is not possible. In general, there are three approaches to the rule of law in cyberspace, and how to apply and realize it is different and challenging due to the existential and nature characteristics of cyberspace in different societies. Iran is no exception to this rule, and the rule of law has led to social tensions and crises. The present study is quantitative in terms of applied purpose, quantitative in terms of data nature and survey in terms of method. Although the research issue is not limited to a specific spatial field and is related to the macro-management structures of the country, but its statistical population is the elites, experts and experts of legal organizations related to the research topic in Hamadan province. The research tool, in addition to library resources, was a researcher-made questionnaire whose validity and reliability were assessed and confirmed using Cronbach's alpha test. The findings showed that there is a relationship between traditional (legal), new or non-legal and legal approaches based on filtering and reforming the technical structure of the Internet to reduce crises and social threats. In other words, legal approaches and the rule of law in cyberspace reduce sociall tensions and crises, both in terms of time and procedure.

کلیدواژه‌ها English

rule of law
crisis
social threat
filtering
cyberspace
  • موحد امجد، محمد علی، (1391)، "اینترنت، محدودیت­ها (Filtering) و چالش­ها از منظر فقه و حقوق"، پایان­نامه کارشناسی ارشد.
  • آراسته‌خو، محمّد، (1381)، فرهنگ اصطلاحات علمی – اجتماعی، تهران، چاپخش، ص 275-274.
  • کارنکراس، فرانسس، (1384)، زوال فاصله­ها: چگونه انقلاب اطلاعات زندگی ما را تغییر خواهد داد، ترجمه جهانگرد، تهران، انتشارات شورای عالی اطلاع رسانی.
  • بیرو، آلن؛ (1366)، فرهنگ علوم اجتماعی، باقر ساروخانی، تهران، کیهان، ص 73-349-350.
  • هاشمی، سیدمحمد، (1384)، حقوق بشر و آزادی­های اساسی، تهران، میزان.
  • ضیایی، سید یاسر، شکیب نژاد، احسان(1396)، قانونگذاری در فضای سایبر: رویکرد حقوق بین‌الملل و حقوق ایران، مجله حقوقی بین‌المللی، دوره سی و چهارم، شماره57
  • عباسیان، کوروش، افشانی، علیرضا واسلامی، حسین(1398) فصلنامه پرستار و پزشک در رزم، شماره 22، سال هفتم
  • رئیسی، محمد، پیشگاه هادیان، حمید، ایزدی، جهانبخش، جاودانی مقدم، مهدی، (تابستان 1398)، آسیب شناسی بحران­های اجتماعی و الزامات سیاست­گذاری امنیتی در پیشگیری از آن، فصلنامه امنیت ملی، تهران، شماره 32، صفحات 75 تا 102.
  • ملک زاده، الهام، حمانی، کامران، (بهار 1399)، بررسی علل بحران­های اجتماعی ایران در جنگ جهانی اول با نگاه به مطبوعات، نشریه مطالعات تاریخ جنگ، اراک، شماره 11، صفحات 115 تا 137.
  • کانتر، روزابت، (1383)، تحول! پیروزی در فرهنگ دیجیتالی فردا، ترجمه عبدالرضا رضایی نژاد، چاپ دوم، تهران، انتشارات سازمان فرهنگی فرا.
  • کاستلز، مانوئل، (1382)، عصر اطلاعات، ترجمه گروه مترجمان، جلد اول، چاپ سوم، تهران، طرح نو.
  • کاستلز، مانوئل، (1382)، عصر ارتباطات و پایان هزاره، جلد اول، ترجمه ناصر موفقیان، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی تهران.
  • فرهنگ لغت وبستر
  • دوئرتی، جیمز و فالتزگراف، رابرت.(1373)، نظریه‌های متعارض در روابط بین الملل، نشر قومس
  • سازمان پدافند غیر عامل، 1385
  • حافظ‌نیا، محمدرضا و یحیی صفوی، شریف مطوف و جلالی، غلامرضا (1388). «طراحی الگوی نظری آمایش سرزمین با اعمال اصول پدافند غیرعامل»، فصلنامۀ سیاست دفاعی، شمارۀ 69، صفحات9-46.
  • Schultz, Thomas, (2008), “Carving up the Internet: Jurisdiction, Legal Orders, and the Private / Public International Law Interface’, The European Journal of International Law, vol. 19, no. 4: pp. 799-839.
  • عاملی، سعیدرضا، (1390)، «قاعده های اخلاقی در فضای مجازی و دو وجهی نگری: دو فضایی شدن مسایل اجتماعی و کدهای اخلاقی»، (فضای مجازی، ملاحظات اخلاقی، حقوقی و اجتماعی)، زیر نظر یونس شکرخواه، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
  • Uerpmann-Wittzack, Robert, (2010), “Principles of International Internet Law”, German Law Journal, Vol. 11, no. 11: pp. 1245- 1263.
  • مافی، همایون؛ اسدیان، سودابه، (بهار و تابستان 1395)، «دادگاه صالح در دعاوی ناشی از قراردادهای تجاری الکترونیکی در نظام های حقوقی اروپا و آمریکا»، . مطالعات حقوق تطبیقی، دورة 7، شمارة1.
  • United Nations Commission on International Trade Law, Expalnatory Note by the Uncitral Secretariat on the Convention on the Use of Electronic Communications in International Contracts, United Nations, New York, 2007
  • دبلفون، زویه لینان، (1388)، حقوق تجارت الکترونیک (همراه با تحلیل قانون تجارت الکترونیکی ایران)، ترجمه و تحقیق ستار زرکلام، چاپ اول، تهران: شهر دانش.
  • Davidson, Alan, (2009), The Law of Electronic Commerce, 1st pub., Cambridge University
  • Lessig, Lawrence, (1999), “The Law of the Horse: What Cyberlaw Might Teach”, Harward Law review, vol. 113: 500-546.
  • Weber, Rolf H, (2012), “Future Design of Cyberspace Law”, Journal of Politics and Law, vol. 5, no. 4: p. 1-14.
  • Kulesza, Joanna,(2012), International internet law, Routledge.
  • حسین‌‌زاده، فهیمه، (1387) ویژگی و صورت‌‌بندی جنبش‌‌های اجتماعی در ایران، مجموعه مقالات چالش‌‌های اجتماعی ایران، تهران، انتشارات پژوهشکده تحقیقات استراتژیک گروه پژوهش‌‌های فرهنگی و اجتماعی، صفحات 237 تا 26.
  • رجبی، عبداله، ترازی، نسرین، (1396)، بررسی انتقادی حاکمیت حقوقی ساختار فنی اینترنت بر فضای مجازی، فصلنامه تحقیقات حقوقی، شماره80.
  • استیون هیک، ادوارد، اف هلپین و اریک هوسکینز، (1392)، حقوق بشر و اینترنت، ترجمه سید قاسم زمانی و مهناز بهراملو، تهران، نشر انتشارات خرسندی.
  • بابازاده مقدم، حامد، رضایی، مهدی (1393)، اصول تدوین قوانین و مقررات برای اینترنت با تاکید بر مصوبات یونسکو و شورای اروپا، فصلنامه پژوهش حقوق عمومی، دوره 15، شماره42.
دوره 10، ویژه نامه پدافند غیرعامل
ویژه نامه پدافند غیرعامل
اسفند 1400
صفحه 15-27

  • تاریخ دریافت 10 شهریور 1399
  • تاریخ بازنگری 16 تیر 1400
  • تاریخ پذیرش 27 دی 1400